کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی
تعزیرات و مجازاتهای بازدارنده
مصوب ۵۷۳۱ مجلس شورای اسلامی
فصل اول – در جرایم ضد امنیت داخلی و خارجی کشور
ماده ۸۹۴ – هر کس با هر مرامی، دسته، جمعیت یا شعبه جمعیتی بیش از دو نفر در داخل یا خارج
از کشور تحت هر اسم یا عنوانی تشکیل دهد یا اداره نماید که هدف آن بر هم زدن امنیت کشور
باشد و محارب شناخته نشود به حبس از دو تا ده سال محکوم میشود .
) ماده ۸۹۹ – هر کس در یکی از دستهها یا جمعیتها یا شعب جمعیتهای مذکور در ماده ) ۸۹۴
عضویت یابد به سه ماه تا پنج سال حبس محکوم میگردد مگر اینکه ثابت شود از اهداف آن بیاطلاع
بوده است .
ماده ۱۵۵ – هر کس علیه نظام جمهوری اسلامی ایران یا به نفع گروهها و سازمانهای مخالف نظام
به هر نحو فعالیت تبلیغی نماید به حبس از سه ماه تا یکسال محکوم خواهد شد .
ماده ۱۵۵ – هر کس نقشهها یا اسرار یا اسناد و تصمیمات راجع به سیاست داخلی یا خارجی کشور
را عالما و عامدا در اختیار افرادی که صلاحیت دسترسی به آنها را ندارند قرار دهد یا از مفاد آن
مطلع کند به نحوی که متضمن نوعی جاسوسی باشد، نظر به کیفیات و مراتب جرم به یک تا ده
سالحبس محکوم میشود .
ماده ۱۵۵ – هر کس به نفع یک دولت بیگانه و به ضرر دولت بیگانه دیگر در قلمرو ایران مرتکب
یکی از جرایم جاسوسی شود بنحوی که به امنیت ملی صدمه وارد نماید به یک تا پنج سال حبس
محکوم خواهد شد .
ماده ۱۵۷ – هر کس به قصد سرقت یا نقشهبرداری یا کسب اطلاع از اسرار سیاسی یا نظامی یا
امنیتی به مواضع مربوطه داخل شود و همچنین اشخاصی که بدون اجازه مأمورین یا مقامات ذیصلاح
در حال نقشهبرداری یا گرفتن فیلم یا عکسبرداری از استحکامات نظامی یا اماکن ممنوعه
دستگیرشوند به شش ماه تا سه سال حبس محکوم میشوند .
ماده ۱۵۸ – هر کس نیروهای رزمنده یا اشخاصی را که به نحوی در خدمت نیروهای مسلح هستند
تحریک موثر به عصیان، فرار، تسلیم یا عدم اجرای وظایف نظامی کند در صورتی که قصد براندازی
حکومت یا شکست نیروهای خودی در مقابل دشمن را داشته باشد محارب محسوب میشود والا
چنانچه اقدامات وی موثر واقع شود به حبس از دو تا ده سال و در غیر این صورت به شش ماه تا
سه سال حبس محکوم میشود .
ماده ۱۵۱ – هر کس با هدف بر هم زدن امنیت کشور به هر وسیله اطلاعات طبقهبندی شده را با
پوشش مسوولین نظام یا مأمورین دولت یا به نحو دیگر جمعآوری کند چنانچه بخواهد آن را در
اختیار دیگران قرار دهد و موفق به انجام آن شود به حبس از دو تا ده سال و در غیر این صورت به
حبس از یکتا پنج سال محکوم میشود .
ماده ۱۵۵ – چنانچه مأمورین دولتی که مسوول امور حفاظتی و اطلاعاتی طبقهبندی شده میباشند
و به آنها آموزش لازم داده شده است در اثر بیمبالاتی و عدم رعایت اصول حفاظتی توسط دشمنان
تخلیه اطلاعاتی شوند به یک تا شش ماه حبس محکوم میشوند .
ماده ۱۵۳ – هر کس داخل دستجات مفسدین یا اشخاصی که علیه امنیت داخلی یا خارجی کشور
اقدام میکنند بوده و ریاست یا مرکزیتی نداشته باشد و قبل از تعقیب، قصد جنایت و اسامی اشخاصی
را که در فتنه و فساد دخیل هستند به مأمورین دولتی اطلاع دهد و یا پس از شروع به تعقیب با
مأمورین دولتی همکاری موثری بعمل آورد از مجازات معاف و در صورتیکه شخص ا مرتکب جرم
دیگری شده باشد فقط به مجازات آن جرم محکومخواهد شد .
ماده ۱۵۴ – هر کس یا گروهی با دول خارجی متخاصم بهر نحو علیه جمهوری اسلامی ایران
همکاری نماید، در صورتیکه محارب شناخته نشود به یک تا ده سال حبس محکوم میگردد .
ماده ۱۵۹ – هر کس در زمان جنگ مرتکب یکی از جرائم علیه امنیت داخلی و خارجی موضوع این
فصل شود به مجازات اشد همان جرم محکوم میگردد .
ماده ۱۵۵ – هر کس به قصد بر همزدن امنیت ملی یا کمک به دشمن، جاسوسانی را که مأمور
تفتیش یا وارد کردن هر گونه لطمه به کشور بودهاند شناخته و مخفی نماید یا سبب اخفای آنها
بشود به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم میشود .
تبصره – هر کس بدون آنکه جاسوسی کند و یا جاسوسان را مخفی نماید، افرادی را به هر نحو
شناسائی و جذب نموده و جهت جاسوسی علیهامنیت کشور به دولت خصم یا کشورهای بیگانه
معرفی نماید به شش ماه تا دو سال حبس محکوم میشود .
ماده ۱۵۵ – هر کس به قصد بر همزدن امنیت کشور و تشویق اذهان عمومی تهدید به بمبگذاری
هواپیما، کشتی و وسائل نقلیه عمومی نماید یا ادعا نماید که وسایل مزبور بمبگذاری شده است
علاوه بر جبران خسارت وارده به دولت و اشخاص به شش ماه تا دو سال حبس محکوم میگردد .
ماده ۱۵۵ – هر کس مردم را به قصد بر هم زدن امنیت کشور به جنگ و کشتار با یکدیگر اغوا یا
تحریک کند صرفنظر از اینکه موجب قتل و غارت بشود یا نشود به یک تا پنج سال حبس محکوم
میگردد .
) تبصره – در مواردی که احراز شود متهم قبل از دستیابی نظام توبه کرده باشد مشمول مواد ) ۱۵۴
و ) ۱۵۹ ( و ) ۱۵۵ ( نمیشود .
فصل دوم – اهانت به مقدسات مذهبی و سوءقصد به مقامات داخلی
ماده ۱۵۷ – هر کس به مقدسات اسلام و یا هر یک از انبیاء عظام یا ائمه طاهرین)ع( یا حضرت
صدیقه طاهره)س( اهانت نماید اگر مشمول حکم سابالنبی باشد اعدام میشود و در غیر این صورت
به حبس از یک تا پنج سال محکوم خواهد شد .
ماده ۱۵۸ – هر کس به حضرت امام خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی رضوانا… علیه و مقام
معظم رهبری به نحوی از انحاء اهانت نماید به حبساز شش ماه تا دو سال محکوم خواهد شد .
ماده ۱۵۱ – هر کس به جان رهبر و هر یک از روسای قوای سهگانه و مراجع بزرگ تقلید، سوء قصد
نماید چنانچه محارب شناخته نشود به حبس ازسه تا ده سال محکوم خواهد شد .
فصل سوم – در سوءقصد به مقامات سیاسی خارجی
ماده ۱۵۵ – هر کس به جان رئیس کشور خارجی یا نماینده سیاسی آن در قلمرو ایران سوءقصد
نماید به مجازات مذکور در ماده ) ۱۵۱ ( محکوم میشود مشروط بر اینکه در آن کشور نیز نسبت به
ایران معامله متقابل بشود والا اگر مجازات خفیف تر اعمال گردد به همان مجازات محکوم میشود .
تبصره – چنانچه سوءقصد منتهی به قتل یا جرح یا ضرب شود علاوه بر مجازات مزبور به قصاص یا
دیه مطابق ضوابط و مقررات مربوط محکومخواهد شد .
ماده ۱۵۳ – هر کس علنا نسبت به رئیس کشور خارجی یا نماینده سیاسی آن که در قلمرو خاک
ایران وارد شده است توهین نماید به یک تا سه ماهحبس محکوم میشود مشروط به اینکه در آن
کشور نیز در مورد مذکور نسبت به ایران معامله متقابل بشود .
تبصره – اعمال مواد این فصل منوط به تقاضای دولت مربوطه یا نماینده سیاسی آن دولت یا مطالبه
مجنیعلیه یا ولی او است و در صورت استردادتقاضا تعقیب جزائی نیز موقوف خواهد شد .
فصل چهارم – در تهیه و ترویج سکه قلب
ماده ۱۵۴ – هر کس شبیه هر نوع مسکوک طلا یا نقره داخلی یا خارجی از قبیل سکه بهار آزادی،
سکههای حکومتهای قبلی ایران، لیره و نظایر آن رااز پولها و ارزهای دیگر که مورد معامله واقع
میشود، بسازد یا عالم ا داخل کشور نماید یا مورد خرید و فروش قرار دهد یا ترویج سکه قلب نماید
بهحبس از یک تا ده سال محکوم میشود .
ماده ۱۵۹ – هر کس به قصد تقلب به هر نحو از قبیل تراشیدن، بریدن و نظایر آن از مقدار مسکوکات
طلا یا نقره ایرانی یا خارجی بکاهد یا عالم ا عامدا در ترویج این قبیل مسکوکات شرکت یا آن را
داخل کشور نماید به حبس از یک تا سه سال محکوم میشود .
ماده ۱۵۵ – هر کس شبیه مسکوکات رایج داخلی یا خارجی غیر از طلا و نقره را بسازد یا عالما
عامدا آنها را داخل کشور نماید یا در ترویج آنها شرکت کند یا مورد خرید و فروش قرار دهد به
حبس از یک تا سه سال محکوم میشود .
ماده ۱۵۵ – هر گاه اشخاصی که مرتکب جرایم مذکور در مواد ) ۱۵۴ ( و ) ۱۵۹ ( و ) ۱۵۵ ( میشوند
قبل از کشف قضیه، مأمورین تعقیب را از ارتکاب جرممطلع نمایند یا در ضمن تعقیب به واسطه اقرار
خود موجبات تسهیل تعقیب سایرین را فراهم آورند یا مأمورین دولت را به نحو موثری در کشف
جرم کمک و راهنمائی کنند بنا به پیشنهاد رئیس حوزه قضائی مربوط و موافقت دادگاه و یا با
تشخیص دادگاه در مجازات آنان تخفیف متناسب داده میشود وحسب مورد از مجازات حبس معاف
میشوند مگر آنکه احراز شود قبل از دستگیری توبه کردهاند که در اینصورت از کلیه مجازاتهای
مذکور معاف خواهند شد .
ماده ۱۵۵ – علاوه بر مجازاتهای مقرر در مواد ) ۱۵۴ ( و ) ۱۵۹ ( و ) ۱۵۵ ( کلیه اموال تحصیلی از
طریق موارد مذکور نیز به عنوان تعزیر به نفع دولت ضبط میشود .
فصل پنجم – جعل و تزویر
ماده ۱۵۷ – جعل و تزویر عبارتند از: ساختن نوشته یا سند یا ساختن مهر یا امضای اشخاص رسمی
یا غیر رسمی خراشیدن یا تراشیدن یا قلم بردنیا الحاق یا محو یا اثبات یا سیاه کردن یا تقدیم یا
تاخیر تاریخ سند نسبت به تاریخ حقیقی یا الصاق نوشتهای به نوشته دیگر یا بکار بردن مهر دیگری
بدون اجازه صاحب آن و نظایر اینها به قصد تقلب .
ماده ۱۵۸ – هر کس احکام یا امضاء یا مهر یا فرمان یا دستخط مقام رهبری و یا روسای سه قوه را
به اعتبار مقام آنان جعل کند یا با علم به جعل یاتزویر استعمال نماید به حبس از سه تا پانزده سال
محکوم خواهد شد .
ماده ۱۵۱ – هر کس یکی از اشیای ذیل را جعل کند یا به علم به جعل یا تزویر استعمال کند یا
داخل کشور نماید علاوه بر جبران خسارت وارده بهحبس از یک تا ده سال محکوم خواهد شد :
۵ – احکام یا امضاء یا مهر یا دستخط معاون اول رئیس جمهور یا وزراء یا مهر یا امضای اعضای
شورای نگهبان یا نمایندگان مجلس شورایاسلامی یا مجلس خبرگان یا قضات یا یکی از روسا یا
کارمندان و مسوولین دولتی از حیث مقام رسمی آنان .
۵ – مهر یا تمبر یا علامت یکی از شرکتها یا مؤسسات یا ادارات دولتی یا نهادهای انقلاب اسلامی .
۷ – احکام دادگاهها یا اسناد یا حوالههای صادره از خزانه دولتی .
۸ – منگنه یا علامتی که برای تعیین عیار طلا یا نقره بکار میرود .
۱ – اسکناس رایج داخلی یا خارجی یا اسناد بانکی نظیر براتهای قبول شده از طرف بانکها یا
چکهای صادره از طرف بانکها و سایر اسناد تعهدآور بانکی .
تبصره – هر کس عمدا و بدون داشتن مستندات و مجوز رسمی داخلی و بینالمللی و به منظور القاء
شبهه در کیفیت تولیدات و خدمات از نام وعلائم استاندارد ملی یا بینالمللی استفاده نماید به
حداکثر مجازات مقرر در این ماده محکوم خواهد شد .
ماده ۱۵۵ – هر کس اسکناس رایج داخلی یا خارجی یا اسناد بانکی نظیر براتهای قبول شده از
طرف بانکها یا چکهای صادره از طرف بانکها وسایر اسناد تعهدآور بانکی و نیز اسناد یا اوراق بهادار
یا حوالههای صادره از خزانه را به قصد اخلال در وضع پولی یا بانکی یا اقتصادی یا بر همزدن نظام
و امنیت سیاسی و اجتماعی جعل یا وارد کشور نماید یا با علم به مجعول بودن استفاده کند چنانچه
مفسد و محارب شناخته نشود به حبس از پنج تابیست سال محکوم میشود .
ماده ۱۵۳ – هر کس مدارک اشتغال به تحصیل یا فارغالتحصیلی یا تاییدیه یا ریز نمرات تحصیلی
دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی و تحقیقاتیداخل یا خارج از کشور یا ارزشنامههای تحصیلات
خارجی را جعل کند یا با علم به جعلی بودن آن را مورد استفاده قرار دهد علاوه بر جبران خسارت،
بهحبس از یک تا سه سال محکوم خواهد شد .
در صورتی که مرتکب، یکی از کارکنان وزارتخانهها یا سازمانها و مؤسسات وابسته به دولت یا
شهرداریها یا نهادهای انقلاب اسلامی باشد یا به نحوی از انحاء در امر جعل یا استفاده از مدارک و
اوراق جعلی شرکت داشته باشد به حداکثر مجازات محکوم میگردد .
ماده ۱۵۴ – هر کس مهر یا منگنه یا علامت یکی از ادارات یا مؤسسات یا نهادهای عمومی غیر
دولتی مانند شهرداریها را جعل کند یا با علم به جعلاستعمال نماید علاوه بر جبران خسارت وارده
به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم خواهد شد .
ماده ۱۵۹ – هر کس مهر یا منگنه یا علامت یکی از شرکتهای غیر دولتی که مطابق قانون تشکیل
شده است یا یکی از تجارتخانهها را جعل کند یا باعلم به جعل استعمال نماید علاوه بر جبران
خسارت وارده به حبس از سه ماه تا دو سال محکوم خواهد شد .
ماده ۱۷۵ – هر کس مهر یا تمبر یا علامت ادارات یا شرکتها یا تجارتخانههای مذکور در مواد قبل
را بدون مجوز بدستآورد و به طریقی که بهحقوق و منافع آنها ضرر وارد آورد استعمال کند یا سبب
استعمال آن گردد علاوه بر جبران خسارت وارده به دو ماه تا دو سال حبس محکوم خواهد شد .
ماده ۱۷۵ – اشخاصی که مرتکب جرایم مذکور در مواد قبل شدهاند هر گاه قبل از تعقیب به دولت
اطلاع دهند و سایر مرتکبین را در صورت بودنمعرفی کنند یا بعد از تعقیب وسایل دستگیری آنها
را فراهم نمایند حسب مورد در مجازات آنان تخفیف داده میشود و یا از مجازات معاف خواهندشد .
ماده ۱۷۵ – هر یک از کارمندان و مسوولان دولتی که در اجرای وظیفه خود در احکام و تقریرات و
نوشتهها و اسناد و سجلات و دفاتر و غیر آنها ازنوشتهها و اوراق رسمی تزویر کند اعم از این که
امضاء یا مهری را ساخته یا امضاء یا مهر یا خطوط را تحریف کرده یا کلمهای الحاق کند یا اسامی
اشخاصرا تغییر دهد علاوه بر مجازاتهای اداری و جبران خسارت وارده به حبس از یک تا پنج سال
یا به پرداخت شش تا سی میلیون ریال جزای نقدیمحکوم خواهد شد .
ماده ۱۷۷ – اشخاصی که کارمند یا مسؤول دولتی نیستند هر گاه مرتکب یکی از جرایم مذکور در
ماده قبل شوند علاوه بر جبران خسارت وارده بهحبس از شش ماه تا سه سال یا سه تا هیجده میلیون
ریال جزای نقدی محکوم خواهند شد .
ماده ۱۷۸ – هر یک از کارکنان ادارات دولتی و مراجع قضائی و مأمورین بخدمات عمومی که در
تحریر نوشتهها و قراردادهای راجع به وظایفشان مرتکب جعل و تزویر شوند اعم از اینکه موضوع یا
مضمون آن را تغییر دهند یا گفته و نوشته یکی از مقامات رسمی، مهر یا تقریریات یکی از طرفین
را تحریف کنند یا امر باطلی را صحیح یا صحیحی را باطل یا چیزی را که بدان اقرار نشده است اقرار
شده جلوه دهند علاوه بر مجازاتهای اداری و جبران خسارت وارده به حبس از یک تا پنج سال یا
شش تا سی میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهند شد .
۱۷۷ ( و ) ۱۷۸ ( را با علم به جعل و تزویر ( ،) ماده ۱۷۱ – هر کس اوراق مجعول مذکور در مواد ) ۱۷۵
مورد استفاده قرار دهد علاوه بر جبران خسارتوارده به حبس از شش ماه تا سه سال یا به سه تا
هیجده میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد .
ماده ۱۷۵ – هر کس در اسناد یا نوشتههای غیر رسمی جعل یا تزویر کند یا با علم به جعل و تزویر
آنها را مورد استفاده قرار دهد علاوه بر جبران خسارت وارده به حبس از شش ماه تا دو سال یا به
سه تا دوازده میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد .
ماده ۱۷۳ – عکسبرداری از کارت شناسائی، اوراق هویت شخصی و مدارک دولتی و عمومی و سایر
مدارک مشابه در صورتی که موجب اشتباه با اصل شود باید ممهور به مهر یا علامتی باشد که نشان
دهد آن مدارک رونوشت یا عکس میباشد، در غیر این صورت عمل فوق جعل محسوب میشود و
تهیهکنندگان اینگونه مدارک و استفادهکنندگان از آنها بجای اصلی عالم ا عامدا علاوه بر جبران
خسارت به حبس از شش ماه تا دو سال و یا به سه تادوازده میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهند
شد .
ماده ۱۷۴ – هر کس شخصا یا توسط دیگری برای معافیت خود یا شخص دیگری از خدمت دولت
یا نظام وظیفه یا برای تقدیم به دادگاه گواهی پزشکی به اسم طبیب جعل کند به حبس از شش ماه
تا یکسال یا به سه تا شش میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد .
ماده ۱۷۹ – هر گاه طبیب تصدیقنامه بر خلاف واقع درباره شخصی برای معافیت از خدمت در
ادارات رسمی یا نظام وظیفه یا برای تقدیم به مراجعقضائی بدهد به حبس از شش ماه تا دو سال یا
به سه تا دوازده میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد .
و هر گاه تصدیقنامه مزبور به واسطه اخذمال یا وجهی انجام گرفته علاوه بر استرداد و ضبط آن به
عنوان جریمه، به مجازات مقرر برای رشوهگیرنده محکوم میگردد .
ماده ۱۸۵ – برای سایر تصدیقنامههای خلاف واقع که موجب ضرر شخص ثالثی باشد یا آن که
خسارتی بر خزانه دولت وارد آورد مرتکب علاوه برجبران خسارت وارده به شلاق تا ) ۳۸ ( ضربه یا به
دویست هزار تا دو میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد .
ماده ۱۸۵ – هر کس به جای داوطلب اصلی هر یک از آزمونها اعم از کنکور ورودی دانشگاهها و
مؤسسات آموزش عالی، دانشسراها، مراکز تربیت معلم، اعزام دانشجو به خارج از کشور یا امتحانات
داخلی و نهایی واحدهای مزبور یا امتحانات دبیرستانها،مدارس راهنمایی و هنرستانها و غیره در
جلسه امتحان شرکت نماید حسب مورد مرتکب و داوطلب علاوه بر مجازات اداری و انتظامی به
دویستهزار تا یک میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد .
ماده ۱۸۵ – مجازات شروع به جعل و تزویر در این فصل حداقل مجازات تعیین شده همان مورد
خواهد بود .
فصل ششم – در محو یا شکستن مهر و پلمب و سرقت نوشتهها از اماکن عمومی
ماده ۱۸۷ – هر گاه محلی یا چیزی بر حسب امر مقامات صالح رسمی مهر یا پلمپ شده باشد و
کسی عالم ا و عامدا آنها را بشکند یا محو نماید یاعملی مرتکب شود که در حکم محو یا شکستن
پلمب تلقی شود مرتکب به حبس از سه ماه تا دو سال محکوم خواهد شد. در صورتی که مستحفظ
آن مرتکب شده باشد به حبس از یک تا دو سال محکوم میشود و اگر ارتکاب به واسطه اهمال
مستحفظ واقع گردد مجازات مستحفظ یک تا شش ماه حبس یا حداکثر ) ۳۸ ( ضرب شلاق خواهد
بود .
ماده ۱۸۸ – هر گاه بعض یا کل نوشتهها یا اسناد یا اوراق یا دفاتر یا مطالبی که در دفاتر ثبت و
ضبط دولتی مندرج یا در اماکن دولتی محفوظ یا نزد اشخاصی که رسما مأمور حفظ آنها هستند
سپرده شده باشد، ربوده یا تخریب یا بر خلاف مقررات معدوم شود دفتردار و مباشر ثبت و ضبط
اسنادمذکور و سایر اشخاص که به واسطه اهمال آنها جرم مذکور وقوع یافته است، به حبس از شش
ماه تا دو سال محکوم خواهند شد .
ماده ۱۸۱ – مرتکبین هر یک از انواع و اقسام جرمهای مشروح در ماده فوق به حبس از سه تا شش
سال محکوم خواهند گردید و اگر امانتدار یا مستحفظ مرتکب یکی از جرایم فوقالذکر شود به سه
تا ده سال حبس محکوم خواهد شد .
ماده ۱۸۵ – در صورتی که مرتکب به عنف مهر یا پلمپ را محو نماید یا بشکند یا عملی مرتکب شود
که در حکم محو یا شکستن پلمب تلقی شود یانوشته یا اسناد را برباید یا معدوم کند حسب مورد
به حداکثر مجازاتهای مقرر در مواد قبل محکوم خواهد شد و این مجازات مانع از اجرای
مجازاتجرایمی که از قهر و تشدد حاصل شده است نخواهد بود .
فصل هفتم – در فرار محبوسین قانونی و اخفای مقصرین
ماده ۱۸۳ – هر زندانی که از زندان یا بازداشتگاه فرار نماید به شلاق تا ) ۳۸ ( ضربه یا سه تا شش
ماه حبس محکوم میشود و اگر برای فرار درب زندان را شکسته یا آن را خراب کرده باشد، علاوه بر
تأمین خسارت وارده به هر دو مجازات محکوم خواهد شد .
تبصره – زندانیانی که مطابق آئیننامه زندانها به مرخصی رفته و خود را در موعد مقرر بدون عذر
موجه معرفی ننمایند فراری محسوب و بهمجازات فوق محکوم میگردند .
ماده ۱۸۴ – هر گاه مأموری که موظف به حفظ یا ملازمت یا مراقبت متهم یا فرد زندانی بوده در
انجام وظیفه مسامحه و اهمالی نماید که منجر به فراروی شود به ششماه تا سه سال حبس یا جزای
نقدی از سه تا هجده میلیون ریال محکوم خواهد شد .
ماده ۱۸۹ – هر کس که مأمور حفظ یا مراقبت یا ملازمت زندانی یا توقیف شدهای باشد و مساعدت
در فرار نماید یا راه فرار او را تسهیل کند یا برای فرار وی تبانی و مواضعه نماید به ترتیب ذیل
مجازات خواهد شد :
الف – اگر توقیف شده متهم به جرمی باشد که مجازات آن اعدام یا رجم یا صلب است و یا زندانی
به یکی از این مجازاتها محکوم شده باشد به سه تا ده سال حبس و اگر محکومیت محکومعلیه حبس
از ده سال به بالا باشد و یا توقیف شده متهم به جرمی باشد که مجازات آن حبس از ده سال به
بالاست به یک تا پنج سال حبس و چنانچه محکومیت زندانی و یا اتهام توقیف شده غیر از موارد
فوقالذکر باشد به شش ماه تا سه سال حبس محکومخواهد شد .
ب – اگر زندانی محکوم به قصاص یا توقیف شده متهم به قتل مستوجب قصاص باشد عامل فرار
موظف به تحویل دادن وی میباشد و در صورت عدم تحویل زندانی میشود و تا تحویل وی در زندان
باقی میماند و چنانچه متهم غیاب ا محاکمه و برائت حاصل کند و یا قتل شبه عمد یا خطئی تشخیص
داده شود عامل فرار به مجازات تعیین شده در ذیل بند )الف( محکوم خواهد شد و اگر فراری فوت
کند و یا تحویل وی ممتنع شود چنانچه حکوم به قصاص باشد فراری دهنده به پرداخت دیه به
اولیای دم مقتول محکوم خواهد شد .
ج – اگر متهم یا محکومی که فرار کرده محکوم به امر مالی یا دیه باشد عامل فرار علاوه بر مجازات
تعیین شده در ذیل بند الف ضامن پرداخت دیهو مال محکوم به نیز خواهد بود .
ماده ۱۱۵ – هر یک از مستخدمین و مأمورین دولتی که طبق قانون مأمور دستگیری کسی بوده و
در اجرای وظیفه دستگیری مسامحه و اهمال کرده باشد به پرداخت یکصد هزار تا پانصد هزار ریال
جزای نقدی محکوم خواهد شد و چنانچه مسامحه و اهمال به قصد مساعدت بوده که منجر به فرار
ویشده باشد علاوه بر مجازات مذکور به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم میشود .
ماده ۱۱۵ – اگر عامل فرار از مأمورین مذکور در ماده ) ۱۸۹ ( نباشد و عامدا موجبات فرار اشخاصی
که قانونا زندانی یا دستگیر شدهاند را فراهم آورد بهطریق ذیل مجازات خواهد شد :
الف – چنانچه زندانی محکوم به اعدام یا حبس دایم یا رجم یا صلب بوده مجازات او یک تا سه سال
حبس و اگر زندانی متهم به جرمی بوده کهمجازات آن اعدام یا رجم یا صلب است مجازات از شش
ماه تا دو سال حبس و چنانچه محکومیت زندانی و یا مجازات قانونی توقیف شده غیر ازموارد
فوقالذکر باشد مجازات او سه ماه تا یک سال حبس خواهد بود .
ب – اگر زندانی محکوم به قصاص باشد عامل فرار موظف به تحویل دادن وی میباشد و در صورت
عدم تحویل زندانی میشود و تا تحویل ویدر زندان باقی میماند. چنانچه فراری فوت کند و یا
تحویل وی ممتنع شود فراریدهنده به پرداخت دیه به اولیای دم مقتول محکوم خواهد شد .
ماده ۱۱۵ – هر کس به شخص زندانی یا توقیف شده برای مساعدت به فرار اسلحه بدهد به حبس
از دو تا پنج سال محکوم میشود .
ماده ۱۱۷ – هر کس شخصی را که قانون ا دستگیر شده و فرار کرده یا کسی را که متهم است به
ارتکاب جرمی و قانونا امر به دستگیری او شده است مخفی کند یا وسایل فرار او را فراهم کند به
ترتیب ذیل مجازات خواهد شد :
چنانچه کسی که فرار کرده محکوم به اعدام یا رجم یا صلب یا قصاص نفس و اطراف و یا قطع ید
بوده مجازات مخفیکننده یا کمککننده او در فرار،حبس از یک تا سه سال است و اگر محکوم به
حبس دائم یا متهم به جرمی بود که مجازات آن اعدام یا صلب است محکوم به شش ماه تا دو سال
حبسخواهد شد و در سایر حالات مجازات مرتکب یک ماه تا یک سال حبس خواهد بود .
تبصره – در صورتی که احراز شود فرد فراری دهنده و یا مخفیکننده یقین به بیگناهی فرد متهم
یا زندانی داشته و در دادگاه نیز ثابت شود از مجازات معاف خواهد شد .
ماده ۱۱۸ – هر کس از وقوع جرمی مطلع شده و برای خلاصی مجرم از محاکمه و محکومیت
مساعدت کند از قبیل این که برای او منزل تهیه کند یاادله جرم را مخفی نماید یا برای تبرئه مجرم
ادله جعلی ابراز کند حسب مورد به یک تا سه سال حبس محکوم خواهد شد .
تبصره – در موارد مذکور در ماده ) ۱۱۷ ( و این ماده در صورتی که مرتکب از اقارب درجه اول متهم
باشد مقدار مجازات در هر مورد از نصف حداکثرتعیین شده بیشتر نخواهد بود .
فصل هشتم – غصب عناوین و مشاغل
ماده ۱۱۱ – هر کس بدون سمت رسمی یا اذن از طرف دولت خود را در مشاغل دولتی اعم از
کشوری یا لشگری و انتظامی که از نظر قانون مربوط بهاو نبوده است دخالت دهد یا معرفی نماید به
حبس از شش ماه تا دو سال محکوم خواهد شد و چنانچه برای دخالت یا معرفی خود در مشاغل
مزبور،سندی جعل کرده باشد، مجازات جعل را نیز خواهد داشت .
ماده ۱۱۵ – هر کس بدون مجوز و بصورت علنی لباسهای رسمی مأموران نظامی یا انتظامی جمهوری
اسلامی ایران یا نشانها، مدالها یا سایرامتیازات دولتی را بدون تغییر یا با تغییر جزئی که موجب
اشتباه شود مورد استفاده قرار دهد در صورتی که عمل او به موجب قانون دیگری مستلزم مجازات
شدیدتری نباشد به حبس از سه ماه تا یک سال و یا جزای نقدی از یک میلیون و پانصد هزار ریال
تا شش میلیون ریال محکوم خواهد شد .
و در صورتیکه از این عمل خود سوءاستفاده کرده باشد به هر دو مجازات محکوم خواهد شد .
تبصره – استفاده از البسه و اشیاء مذکور در این ماده در اجرای هنرهای نمایشی مشمول مقررات
این ماده نخواهد بود .
ماده ۱۱۳ – هر کس علنی و بصورت غیر مجاز لباسهای رسمی یا متحدالشکل مأموران کشورهای
بیگانه یا نشانها یا مدالها یا سایر امتیازات دولتهای خارجی در ایران را مورد استفاده قرار دهد به
شرط معامله متقابل و یا در صورتی که موجب اختلال در نظم عمومی گردد مشمول مقرراتماده
فوق است .
فصل نهم – در تخریب اموال تاریخی، فرهنگی
ماده ۱۱۴ – هر کس به تمام یا قسمتی از ابنیه، اماکن، محوطهها و مجموعههای فرهنگی تاریخی
یا مذهبی که در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است، یا تزئینات، ملحقات تأسیسات، اشیاء
و لوازم و خطوط و نقوش منصوب یا موجود در اماکن مذکور، که مستق لا نیز واجد حیثیت فرهنگی-
تاریخی یا مذهبی باشد، خرابی وارد آورد علاوه بر جبران خسارات وارده به حبس از یک الی ده سال
محکوم میشود .
ماده ۱۱۹ – هر کس اشیاء و لوازم و همچنین مصالح و قطعات آثار فرهنگی – تاریخی را از موزهها
و نمایشگاهها، اماکن تاریخی و مذهبی و سایراماکن که تحت حفاظت یا نظارت دولت است سرقت
کند یا با علم به مسروقه بودن اشیای مذکور را بخرد یا پنهان دارد در صورتی که مشمول مجازاتحد
سرقت نگردد علاوه بر استرداد آن به حبس از یک تا پنج سال محکوم میشود .
ماده ۱۵۵ – هر کس بدون اجازه از سازمان میراث فرهنگی کشور، یا با تخلف از ضوابط مصوب و
اعلام شده از سوی سازمان مذکور در حریم آثارفرهنگی – تاریخی مذکور در این ماده مبادرت به
عملیاتی نماید که سبب تزلزل بنیان آنها شود، یا در نتیجه آن عملیات به آثار و بناهای مذکور خرابی
یالطمه وارد آید، علاوه بر رفع آثار تخلف و پرداخت خسارت وارده به حبس از یک تا سه سال محکوم
میشود .
ماده ۱۵۵ – هر گونه اقدام به خارج کردن اموال تاریخی – فرهنگی از کشور هر چند به خارج کردن
آن نیانجامد قاچاق محسوب و مرتکب علاوه بر استرداد اموال به حبس از یک تا سه سال و پرداخت
جریمه معادل دو برابر قیمت اموال موضوع قاچاق محکوم میگردد .
تبصره – تشخیص ماهیت تاریخی – فرهنگی به عهده سازمان میراث فرهنگی کشور میباشد .
ماده ۱۵۵ – هر گونه حفاری و کاوش به قصد بدستآوردن اموال تاریخی – فرهنگی ممنوع بوده و
مرتکب به حبس از شش ماه تا سه سال و ضبطاشیاء مکشوفه به نفع سازمان میراث فرهنگی کشور
و آلات و ادوات حفاری به نفع دولت محکوم میشود. چنانچه حفاری در اماکن و محوطههای تاریخی
که در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است، یا در بقاع متبرکه و اماکن مذهبی صورت گیرد علاوه
بر ضبط اشیاء مکشوفه و آلات و ادواتحفاری مرتکب به حداکثر مجازات مقرر محکوم میشود .
تبصره ۵ – هر کس اموال تاریخی – فرهنگی موضوع این ماده را حسب تصادف بدست آورد و طبق
مقررات سازمان میراث فرهنگی کشور نسبتبه تحویل آن اقدام ننماید به ضبط اموال مکشوفه
محکوم میگردد .
تبصره ۵ – خرید و فروش اموال تاریخی – فرهنگی حاصله از حفاری غیر مجاز ممنوع است و خریدار
و فروشنده علاوه بر ضبط اموال فرهنگیمذکور، به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم میشوند.
هر گاه فروش اموال مذکور تحت هر عنوان از عناوین بطور مستقیم یا غیر مستقیم به اتباع خارجی
صورت گیرد، مرتکب به حداکثر مجازات مقرر محکوم میشود .
ماده ۱۵۷ – هر کس به اراضی و تپهها و امکان تاریخی و مذهبی که به ثبت آثار ملی رسیده و مالک
خصوصی نداشته باشد تجاوز کند به شش ماه تادو سال حبس محکوم میشود مشروط بر آنکه سازمان
میراث فرهنگی کشور قبلا حدود مشخصات این قبیل اماکن و مناطق را در محل تعیین و
علامتگذاری کرده باشد .
ماده ۱۵۸ – هر کس بدون اجازه سازمان میراث فرهنگی و بر خلاف ضوابط مصوب اعلام شده از
سوی سازمان مذکور به مرمت یا تعمیر، تغییر،تجدید و توسعه ابنیه یا تزئینات اماکن فرهنگی –
تاریخ ثبت شده در فهرست آثار ملی مبادرت نماید، به حبس از ششماه تا دو سال و پرداخت خسارت
وارده محکوم میگردد .
ماده ۱۵۱ – هر کس بر خلاف ترتیب مقرر در قانون حفظ آثار ملی اموال فرهنگی – تاریخی غیر
منقول ثبت شده در فهرست آثار ملی را با علم واطلاع از ثبت آن به نحوی به دیگران انتقال دهد و
به حبس از سه ماه تا یک سال محکوم میشود .
ماده ۱۵۵ – هر کس نسبت به تغییر نحوه استفاده از ابنیه، اماکن و محوطههای مذهبی فرهنگی و
تاریخی که در فهرست آثار ملی ثبت شدهاند، برخلاف شئونات اثر و بدون مجوز از سوی سازمان
میراث فرهنگی کشور، اقدام نماید علاوه بر رفع آثار تخلف و جبران خسارت وارده به حبس از سهماه
تا یکسال محکوم میشود .
ماده ۱۵۵ مکرر- هرکس نمونه تقلبی آثار فرهنگی- تاریخی اعم از ایرانی و خارجی را به جای اثر
اصلی بسازد یا آن را به قصد عرضه، قاچاق یا فروش، معرفی، حمل یا نگهداری کند یا با آگاهی از
تقلبی بودن اثر خریداری کند به حبس از نود و یک روز تا شش ماه و جزای نقدی معادل نصف
ارزش اثر اصلی با اخذ نظر کارشناس از سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری محکوم
می شود .
تبصره ۵- نمونه تقلبی به اشیائی اطلاق می گردد که در دوره معاصر ساخته شده و از حیث نقوش،
خطوط، شکل، جنس، اندازه، حجم و وزن شبیه آثار فرهنگی- تاریخی اصیل بوده یا بدون آن که
نمونه اصلی وجود داشته باشد به عنوان اثر فرهنگی- تاریخی اصیل معرفی شود و علامتی از سوی
سازنده یا سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری برای تشخیص از اصل، بر روی آن
حک نشده باشد .
تبصره ۵- چنانچه شی ءتقلبی نمونه اصلی نداشته باشد، ارزش آن به فرض وجود توسط کارشناسان
سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری تعیین می گردد .
تبصره ۷- اشیاء مکشوفه موضوع این ماده به نفع سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
ضبط می گردد. حکم این تبصره شامل اشیائی که قبل از لازم الاجراء شدن این قانون ضبط شده
نیز می گردد .
ماده ۱۵۳ – در کلیه جرائم مذکور در این فصل، سازمان میراث فرهنگی یا سایر دوایر دولتی بر
حسب مورد شاکی یا مدعی خصوصی محسوب میشود .
ماده ۱۵۴ – در مورد جرایم مذکور در این فصل که بوسیله اشخاص حقوقی انجام شود هر یک از
مدیران و مسوولان که دستور دهنده باشند، برحسب مورد به مجازاتهای مقرر محکوم میشوند .
تبصره – اموال فرهنگی – تاریخی حاصله از جرائم مذکور در این فصل تحت نظر سازمان میراث
فرهنگی کشور توقیف و در کلیه مواردی که حکمبه ضبط و استرداد اموال، وسائل، تجهیزات و
خسارات داده میشود به نفع سازمان میراث فرهنگی کشور مورد حکم قرار خواهد گرفت .
ماده ۱۵۹ – در کلیه موارد این فصل در صورتی که ملک مورد تخریب، ملک شخصی بوده و مالک
از ثبت آن به عنوان آثار ملی بیاطلاع باشد ازمجازاتهای مقرر در مواد فوق معاف خواهد بود .
فصل دهم – در تقصیرات مقامات و مأمورین دولتی
ماده ۱۳۵ – هر یک از مقامات و مأمورین وابسته به نهادها و دستگاههای حکومتیکه برخلاف قانون،
آزادی شخصی افراد ملت را سلب کند یا آنان را از حقوق مقرر در قانوناساسی جمهوری اسلامی
ایران محروم نماید علاوه بر انفصال از خدمت و محرومیت یک تا پنج سال از مشاغل حکومتی به
حبس از دو ماه تا سه سال محکوم خواهد شد .
ماده ۱۳۵ – هر گاه اقداماتی که بر خلاف قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران میباشد بر حسب
امضای ساختگی وزیر یا مأمورین دولتی به عمل آمده باشد، مرتکب و کسانی که عالم ا آن را بکار
برده باشند به حبس از سه ماه تا ده سال محکوم خواهند شد .
ماده ۱۳۵ – هر گاه شخصی بر خلاف قانون حبس شده باشد و در خصوص حبس غیر قانونی خود
شکایت به ضابطین دادگستری یا مأمورین انتظامی نموده و آنان شکایت او را استماع نکرده باشند
و ثابت ننمایند که تظلم او را به مقامات ذیصلاح اعلام و اقدامات لازم را معمول داشتهاند به انفصال
دائم از همان سمت و محرومیت از مشاغل دولتی به مدت سه تا پنج سال محکوم خواهند شد .
ماده ۱۳۷ – اگر مسوولین و مأمورین بازداشتگاهها و ندامتگاهها بدون اخذ برگ بازداشت صادره از
طرف مراجع و مقامات صلاحیتدار شخصی را به نام زندانیبپذیرند به دو ماه تا دو سال حبس محکوم
خواهند شد .
ماده ۱۳۸ – اگر مسوولین و مامورین بازداشتگاهها و ندامتگاهها از ارائه دادن یا تسلیم کردن زندانی
به مقامات صالح قضائی یا از ارائه دادن دفاتر خود به اشخاص مزبور امتناع کنند یا از رسانیدن
تظلمات محبوسین به مقامات صالح ممانعت یا خودداری نمایند مشمول ماده قبل خواهند بود مگر
این که ثابت نمایند که به موجب امر کتبی رسمی از طرف رئیس مستقیم خود مامور به آن بودهاند
که در این صورت مجازات مزبور درباره آمر مقرر خواهد شد .
ماده ۱۳۱ – هر گاه مقامات قضائی یا دیگر مامورین ذیصلاح بر خلاف قانون توقیف یا دستور بازداشت
یا تعقیب جزائی یا قرار مجرمیت کسی راصادر نمایند به انفصال دایم از سمت قضائی و محرومیت
از مشاغل دولتی به مدت پنج سال محکوم خواهند شد .
ماده ۱۳۵ – چنانچه هر یک از صاحبمنصبان و مستخدمین و مامورین دولتی و شهرداریها در هر
رتبه و مقامی که باشند از مقام خود سوء استفاده نموده و از اجرای اوامر کتبی دولتی یا اجرای
قوانین مملکتی و یا اجرای احکام یا اوامر مقامات قضائی یا هر گونه امری که از طرف مقامات قانونی
صادر شده باشد جلوگیری نماید به انفصال از خدمات دولتی از یک تا پنج سال محکوم خواهد شد .
ماده ۱۳۳ – چنانچه مستخدمین و مامورین دولتی اعم از استانداران و فرمانداران و بخشداران یا
معاونان آنها و مامورین انتظامی در غیر موارد حکمیت در اموری که در صلاحیت مراجع قضائی است
دخالت نمایند و با وجود اعتراض متداعیین یا یکی از آنها یا اعتراض مقامات صلاحیتدارقضائی رفع
مداخله ننمایند به حبس از دو ماه تا سه سال محکوم خواهند شد .
ماده ۱۳۴ – هر یک از مستخدمین و مامورین قضائی یا غیر قضائی دولتی برای اینکه متهمی را
مجبور به اقرار کند او را اذیت و آزار بدنی نمایدعلاوه بر قصاص یا پرداخت دیه حسب مورد به حبس
از شش ماه تا سه سال محکوم میگردد و چنانچه کسی در این خصوص دستور داده باشد
فقطدستوردهنده به مجازات حبس مذکور محکوم خواهد شد و اگر متهم به واسطه اذیت و آزار فوت
کند مباشر مجازات قاتل و آمر مجازات آمر قتل راخواهد داشت .
ماده ۱۳۹ – چنانچه هر یک از مامورین دولتی محکومی را سختتر از مجازاتی که مورد حکم است
مجازات کند یا مجازاتی کند که مورد حکم نبودهاست به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم
خواهد شد و چنانچه این عمل به دستور فرد دیگری انجام شود فقط آمر به مجازات مذکور
محکوممیشود و چنانچه این عمل موجب قصاص یا دیه باشد مباشر به مجازات آن نیز محکوم
میگردد و اگر اقدام مزبور متضمن جرم دیگری نیز باشدمجازات همان جرم حسب مورد نسبت به
مباشر یا آمر اجرا خواهد شد .
ماده ۱۴۵ – هر یک از مستخدمین و مامورین قضائی یا غیر قضائی یا کسی که خدمت دولتی به او
ارجاع شده باشد بدون ترتیب قانونی به منزل کسی بدون اجازه و رضای صاحب منزل داخل شود به
حبس از یک ماه تا یک سال محکوم خواهد شد مگر این که ثابت نماید به امر یکی از روسای خود
که صلاحیت حکم را داشته است مکره به اطاعت امر او بوده، اقدام کرده است که در این صورت
مجازات مزبور در حق آمر اجرا خواهد شد و اگر مرتکبیا سبب وقوع جرم دیگری نیز باشد مجازات
آن را نیز خواهد دید و چنانچه این عمل در شب واقع شود مرتکب یا آمر به حداکثر مجازات مقرر
محکومخواهد شد .
ماده ۱۴۵ – هر یک از صاحب منصبان و مستخدمین و مامورین دولتی که با سوءاستفاده از شغل
خود به جبر و قهر مال یا حق کسی را بخرد یا بدون حق بر آن مسلط شود یا مالک را اکراه به فروش
به دیگری کند علاوه بر رد عین مال یا معادل نقدی قیمت مال یا حق، به مجازات حبس از یک سال
تاسه سال یا جزای نقدی از شش تا هیجده میلیون ریال محکوم میگردد .
ماده ۱۴۵ – هر یک از مستخدمین و مامورین دولتی، مراسلات یا مخابرات یا مکالمات تلفنی اشخاص
را در غیر مواردی که قانون اجازه داده حسب مورد مفتوح یا توقیف یا معدوم یا بازرسی یا ضبط یا
استراق سمع نماید یا بدون اجازه صاحبان آنها مطالب آنها را افشاء نماید به حبس از یک سال تاسه
سال و یا جزای نقدی از شش تا هیجده میلیون ریال محکوم خواهد شد .
ماده ۱۴۷ – هر کس از مقامات یا مامورین دولتی یا نیروهای مسلح یا غیر آنها بدون حکمی از
مقامات صلاحیتدار در غیر مواردی که در قانون جلب یا توقیف اشخاص را تجویز نموده، شخصی را
توقیف یا حبس کند یا عنفا در محلی مخفی نماید به یک تا سه سال حبس یا جزای نقدی از شش
تاهجده میلیون ریال محکوم خواهد شد .
ماده ۱۴۸ – کسی که با علم و اطلاع برای ارتکاب جرم مذکور در ماده فوق مکانی تهیه کرده و بدین
طریق معاونت با مرتکب نموده باشد به مجازاتحبس از سه ماه تا یک سال یا جزای نقدی از یک
میلیون و پانصد هزار ریال تا شش میلیون ریال محکوم خواهد شد .
ماده ۱۴۱ – اگر مرتکب یا معاون قبل از آن که تعقیب شود شخص توقیف شده را رها کند یا اقدام
لازم جهت رها شدن وی به عمل آورد در صورتی کهشخص مزبور را زیاده از پنج روز توقیف نکرده
باشد مجازات او حبس از دو تا شش ماه خواهد بود .
ماده ۱۴۵ – هر گاه مرتکب برای ارتکاب جرایم مذکور در ماده ) ۱۴۷ ( اسم یا عنوان مجعول یا اسم
و علامت مامورین دولت یا لباس منتسب به آنان رابه تزویر اختیار کرده یا حکم جعلی ابراز نموده
باشد، علاوه بر مجازات ماده مزبور به مجازات جعل یا تزویر محکوم خواهد شد .
ماده ۱۴۳ – چنانچه مرتکب جرایم مواد قبل توقیف شده یا محبوس شده یا مخفی شده را تهدید
به قتل نموده یا شکنجه و آزار بدنی وارد آورده باشدعلاوه بر قصاص یا پرداخت دیه حسب مورد به
یک تا پنج سال حبس و محرومیت از خدمات دولتی محکوم خواهد شد .
فصل یازدهم – ارتشاء و ربا و کلاهبرداری
ماده ۱۴۴ – هر یک از داوران و ممیزان و کارشناسان اعم از این که توسط دادگاه معین شده باشد
یا توسط طرفین، چنانچه در مقابل اخذ وجه یا مال بهنفع یکی از طرفین اظهار نظر یا اتخاذ تصمیم
نماید به حبس از شش ماه تا دو سال یا مجازات نقدی از سه تا دوازده میلیون ریال محکوم و آنچه
گرفتهاست به عنوان مجازات مودی به نفع دولت ضبط خواهد شد .
ماده ۱۴۹ – در صورتی که حکام محاکم به واسطه ارتشاء حکم به مجازاتی اشد از مجازات مقرر در
قانون داده باشند علاوه بر مجازات ارتشاء حسبمورد به مجازات مقدار زائدی که مورد حکم واقع
شده محکوم خواهند شد .
ماده ۱۹۵ – اگر رشوه به صورت وجه نقد نباشد بلکه مالی بلاعوض یا به مقدار فاحش ارزانتر از
قیمت معمولی یا ظاهرا به قیمت معمولی و واقعا بهمقدار فاحشی کمتر از قیمت به مستخدمین
دولتی اعم از قضائی و اداری بطور مستقیم یا غیر مستقیم منتقل شود یا برای همان مقاصد مالی به
مقدارفاحشی گرانتر از قیمت از مستخدمین یا مأمورین مستقیم یا غیر مستقیم خریداری گردد،
مستخدمین و مأمورین مزبور مرتشی و طرف معامله راشیمحسوب میشود .
ماده ۱۹۵ – هر گاه ثابت شود که راشی برای حفظ حقوق حقه خود ناچار از دادن وجه یا مالی بوده
تعقیب کیفری ندارد و وجه یا مالی که داده به اومسترد میگردد .
ماده ۱۹۵ – هر کس عالما و عامدا برای اقدام به امری یا امتناع از انجام امری که از وظایف اشخاص
مذکور در ماده ) ۷( قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری مصوب
۵۱ مجمع تشخیص مصلحت نظام میباشد وجه یا مالی یا سند پرداخت وجه یا تسلیم /۹/۵۷۵۳
مالی رامستقیم یا غیر مستقیم بدهد در حکم راشی است و بعنوان مجازات علاوه بر ضبط مال، ناشی
از ارتشاء به حبس از ششماه تا سه سال و یا تا ) ۳۸ (ضربه شلاق محکوم میشود .
تبصره – در صورتیکه رشوهدهنده برای پرداخت رشوه مضطر بوده و یا پرداخت آنرا گزارش دهد یا
شکایت نماید از مجازات حبس مزبور معاف خواهد بود و مال به وی مسترد میگردد .
ماده ۱۹۷ – هر کس عالما و عامدا موجبات تحقق جرم ارتشاء از قبیل مذاکره، جلب موافقت یا
وصول و ایصال وجه یا مال سند پرداخت وجه رافراهم نماید به مجازات راشی بر حسب مورد محکوم
میشود .
ماده ۱۹۸ – مجازات شروع بعمل ارتشاء در هر مورد حداقل مجازات مقرر در آن مورد است .
ماده ۱۹۱ – هر نوع توافق بین دو یا چند نفر تحت هر قراردادی از قبیل بیع، قرض، صلح و امثال
آن جنسی را با شرط اضافه با همان جنس مکیل وموزون معامله نماید و یا زائد بر مبلغ پرداختی،
دریافت نماید ربا محسوب و جرم شناخته میشود مرتکبین اعم از ربادهنده، رباگیرنده و واسطه بین
آنها علاوه بر رد اضافه به صاحب مال به ششماه تا سه سال حبس و تا ) ۳۸ ( ضربه شلاق و نیز معادل
مال مورد ربا بعنوان جزای نقدی محکوم میگردند .
تبصره ۵ – در صورت معلوم نبودن صاحب مال، مال مورد ربا از مصادیق اموال مجهولالمالک بوده
و در اختیار ولی فقیه قرار خواهد گرفت .
تبصره ۵ – هر گاه ثابت شود ربادهنده در مقام پرداخت وجه یا مال اضافی مضطر بوده از مجازات
مذکور در این ماده معاف خواهد شد .
تبصره ۷ – هر گاه قرارداد مذکور بین پدر و فرزند یا زن و شوهر منعقد شود یا مسلمان از کافر ربا
دریافت کند مشمول مقررات این ماده نخواهد بود .
ماده ۱۹۵ – هر کس با استفاده از ضعف نفس شخصی یا هوی و هوس او یا حوائج شخصی افراد غیر
رشید به ضرر او نوشته یا سندی اعم از تجاری یا غیر تجاری از قبیل برات، سفته، چک، حواله، قبض
و مفاصاحساب و یا هر گونه نوشتهای که موجب التزام وی یا برائت ذمه گیرنده سند یا هر شخص
دیگر میشود بهر نحو تحصیل نماید علاوه بر جبران خسارت مالی به حبس از ششماه تا دو سال و
از یک میلیون تا ده میلیون ریال جزای نقدیمحکوم میشود و اگر مرتکب ولایت یا وصایت یا
قیمومیت بر آن شخص داشته باشد، مجازات وی علاوه بر جبران خسارات مالی از سه تا هفت سال
حبس خواهد بود .
فصل دوازدهم – امتناع از انجام وظایف قانونی
ماده ۱۹۳ – هر یک از مقامات قضائی که شکایت و تظلمی مطابق شرایط قانونی نزد آنها برده شود
و با وجود این که رسیدگی به آنها از وظایف آنان بوده به هر عذر و بهانه اگر چه به عذر سکوت یا
اجمال یا تناقض قانون از قبول شکایت یا رسیدگی به آن امتناع کند یا صدور حکم را بر خلاف قانون
به تأخیر اندازد یا بر خلاف صریح قانون رفتار کند دفعه اول از شش ماه تا یکسال و در صورت تکرار
به انفصال دائم از شغل قضائی محکوم میشود و در هر صورت به تأدیه خسارات وارده نیز محکوم
خواهد شد .
فصل سیزدهم – تعدیات مأمورین دولتی نسبت به دولت
ماده ۱۹۴ – هر یک از کارمندان و کارکنان ادارات و سازمانها یا شوراها و یا شهرداریها و موسسات
و شرکتهای دولتی و یا وابسته به دولت و یانهادهای انقلابی و بنیادها و موسساتی که زیر نظر ولی
فقیه اداره میشوند و دیوان محاسبات و موسساتی که به کمک مستمر دولت اداره میشوند و
یادارندگان پایه قضائی و بطور کلی اعضا و کارکنان قوای سهگانه و همچنین نیروهای مسلح و
مامورین به خدمات عمومی اعم از رسمی و غیر رسمی وجوه نقدی یا مطالبات یا حوالجات یا سهام
و سایر اسناد و اوراق بهادار یا سایر اموال متعلق به هر یک از سازمانها و موسسات فوقالذکر یا
اشخاصی که بر حسب وظیفه به آنها سپرده شده است را مورد استفاده غیر مجاز قرار دهد بدون
آنکه قصد تملک آنها را به نفع خود یا دیگری داشته باشد،متصرف غیر قانونی محسوب و علاوه بر
جبران خسارات وارده و پرداخت اجرتالمثل به شلاق تا ) ۳۸ ( ضربه محکوم میشود و در صورتیکه
منتفعشده باشد علاوه بر مجازات مذکور به جزای نقدی معادل مبلغ انتفاعی محکوم خواهد شد و
همچنین است در صورتیکه به علت اهمال یا تفریط موجب تضییع اموال و وجوه دولتی گردد و یا
آن را به مصارفی برساند که در قانون اعتباری برای آن منظور نشده یا در غیر مورد معین یا زائد بر
اعتبارمصرف نموده باشد .
ماده ۱۹۹ – هر شخصی عهدهدار انجام معامله یا ساختن چیزی یا نظارت در ساختن یا امر به
ساختن آن برای هر یک از ادارات و سازمانها وموسسات مذکور در ماده ) ۱۹۴ ( بوده است به واسطه
تدلیس در معامله از جهت تعیین مقدار یا صفت یا قیمت بیش از حد متعارف مورد معامله یا تقلبدر
ساختن آن چیز نفعی برای خود یا دیگری تحصیل کند، علاوه بر جبران خسارت وارده به حبس از
شش ماه تا پنج سال محکوم خواهد شد .
ماده ۵۵۵ – هر یک از مسوولین دولتی و مستخدمین و مامورینی که مامور تشخیص یا تعیین یا
محاسبه یا وصول وجه یا مالی به نفع دولت است برخلاف قانونی یا زیاده بر مقررات قانونی اقدام و
وجه یا مالی اخذ یا امر به اخذ آن نماید به حبس از دو ماه تا یک سال محکوم خواهد شد.
مجازاتمذکور در این ماده در مورد مسوولین و مامورین شهرداری نیز مجری است و در هر حال
آنچه بر خلاف قانون و مقررات اخذ نموده است به ذیحق مسترد میگردد .
ماده ۵۵۵ – هر یک از مستخدمین و مامورین دولتی که بر حسب ماموریت خود اشخاص را اجیر یا
استخدام کرده یا مباشرت حمل و نقل اشیائی رانموده باشد و تمام یا قسمتی از اجرت اشخاص یا
اجرت حمل و نقل را که توسط آنان به عمل آمده است به حساب دولت آورده ولی نپرداخته باشد
بهانفصال موقت از سه ماه تا سه سال محکوم میشود و همین مجازات مقرر است درباره مستخدمینی
که اشخاص را به بیگاری گرفته و اجرت آنها راخود برداشته و به حساب دولت منظور نموده است
و در هر صورت باید اجرت مأخوذه را به ذیحق مسترد نماید .
ماده ۵۵۵ – هر یک از مستخدمین و مامورین دولتی که بر حسب ماموریت خود حق داشته است
اشخاصی را استخدام و اجیر کند و بیش از عدهای که اجیر یا استخدام کرده است به حساب دولت
منظور نماید یا خدمه شخصی خود را جزو خدمه دولت محسوب نماید و حقوق آنها را به حساب
دولت منظور بدارد به شلاق تا ) ۳۸ ( ضربه و تادیه مبلغی که به ترتیب فوق به حساب دولت منظور
داشته است محکوم خواهد گردید .
ماده ۵۵۷ – هر یک از کارمندان و کارکنان و اشخاص عهدهدار وظیفه مدیریت و سرپرستی در
وزارتخانهها و ادارات و سازمانهای مذکور در ماده) ۱۹۴ ( که بالمباشره یا به واسطه در معاملات و
مزایدهها و مناقصهها و تشخیصات و امتیازات مربوط به دستگاه متبوع، تحت هر عنوانی اعم
ازکمیسیون یا حقالزحمه و حقالعمل یا پاداش برای خود یا دیگری نفعی در داخل یا خارج کشور
از طریق توافق یا تفاهم یا ترتیبات خاص یا سایر اشخاص یا نمایندگان و شعب آنها منظور دارد یا
بدون ماموریت از طرف دستگاه متبوعه بر عهده آن چیزی بخرد یا بسازد یا در موقع پرداخت وجوهی
که حسب وظیفه به عهده او بوده یا تفریغ حسابی که باید بعمل آورد برای خود یا دیگری نفعی
منظور دارد به تادیه دو برابر وجوه و منافع حاصله ازاین طریق محکوم میشود و در صورتی که عمل
وی موجب تغییر در مقدار یا کیفیت مورد معامله یا افزایش قیمت تمام شده آن گردد به حبس از
ششماه تا پنج سال و یا مجازات نقدی از سه تا سی میلیون ریال نیز محکوم خواهد شد .
ماده ۵۵۸ – هر یک از مستخدمین دولتی اعم از قضائی و اداری نوشتهها و اوراق و اسنادی را که
حسب وظیفه به آنان سپرده شده یا برای انجام وظایفشان به آنها داده شده است را معدوم یا مخفی
نماید یا به کسی بدهد که به لحاظ قانون از دادن به آن کس ممنوع میباشد، علاوه بر جبرانخسارت
وارده به حبس از سه ماه تا یک سال محکوم خواهد شد .
ماده ۵۵۱ – هر یک از مامورین ادارات و موسسات مذکور در ماده ) ۱۹۴ ( که از روی غرض و بر
خلاف حق درباره یکی از طرفین اظهار نظر یا اقدامی کرده باشد به حبس تا سه ماه یا مجازات نقدی
تا مبلغ یک میلیون و پانصد هزار ریال و جبران خسارت وارده محکوم خواهد شد .
ماده ۵۵۵ – هر یک از روسا یا مدیران یا مسوولین سازمانها و موسسات مذکور در ماده ) ۱۹۴ ( که
از وقوع جرم ارتشاء یا اختلاس یا تصرف غیرقانونی یا کلاهبرداری یا جرایم موضوع مواد ) ۱۹۹ ( و
۵۵۷ ( در سازمان یا موسسات تحت اداره یا نظارت خود مطلع شده و مراتب را حسب مورد بهمراجع (
صلاحیتدار قضائی یا اداری اعلام ننماید علاوه بر حبس از ششماه تا دو سال به انفصال موقت از
ششماه تا دو سال محکوم خواهد شد .
فصل چهاردهم – تمرد نسبت به مأمورین دولت
ماده ۵۵۳ – هر گونه حمله یا مقاومتی که با علم و آگاهی نسبت به مأمورین دولت در حین انجام
وظیفه آنان به عمل آید تمرد محسوب میشود ومجازات آن به شرح ذیل است :
۵ – هر گاه متمرد به قصد تهدید اسلحه خود را نشان دهد حبس از شش ماه تا دو سال .
۵ – هر گاه متمرد در حین اقدام دست به اسلحه برد، حبس از یک تا سه سال .
۷ – در سایر موارد حبس از سه ماه تا یک سال .
تبصره – اگر متمرد در هنگام تمرد مرتکب جرم دیگری هم بشود به مجازات هر دو جرم محکوم
خواهد شد .
فصل پانزدهم – هتک حرمت اشخاصی
ماده ۵۵۴ – توهین به افراد از قبیل فحاشی و استعمال الفاظ رکیک چنانچه موجب حد قذف نباشد
به مجازات شلاق تا ) ۳۸ ( ضربه و یا پنجاه هزارتا یک میلیون ریال جزای نقدی خواهد بود .
ماده ۵۵۹ – هر کس با توجه به سمت، یکی از روسای سه قوه یا معاونان رئیس جمهوری یا وزرا یا
یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی یانمایندگان مجلس خبرگان یا اعضای شورای نگهبان یا
قضات یا اعضای دیوان محاسبات یا کارکنان وزارتخانهها و مؤسسات و شرکتهای دولتی وشهرداریها
در حال انجام وظیفه یا به سبب آن توهین نماید به سه تا شش ماه حبس و یا تا ) ۳۸ ( ضربه شلاق
و یا پنجاه هزار تا یک میلیون ریال جزاینقدی محکوم میشود .
فصل شانزدهم – اجتماع و تبانی برای ارتکاب جرایم
ماده ۵۵۵ – هر گاه دو نفر یا بیشتر اجتماع و تبانی نمایند که جرایمی بر ضد امنیت داخلی یا خارج
کشور مرتکب شوند یا وسایل ارتکاب آن رافراهم نمایند در صورتی که عنوان محارب بر آنان صادق
نباشد به دو تا پنج سال حبس محکوم خواهند شد .
ماده ۵۵۵ – هر گاه دو نفر یا بیشتر اجتماع و تبانی بنمایند که علیه اعراض یا نفوس یا اموال مردم
اقدام نمایند و مقدمات اجرائی را هم تدارک دیده باشند ولی بدون اراده خود موفق به اقدام نشوند
حسب مراتب به حبس از ششماه تا سه سال محکوم خواهند شد .
فصل هفدهم – جرایم علیه اشخاص و اطفال
ماده ۵۵۵ – هر کس مرتکب قتل عمد شود و شاکی نداشته یا شاکی داشته ولی از قصاص گذشت
کرده باشد و یا بهر علت قصاص نشود درصورتیکه اقدام وی موجب اخلال در نظم و صیانت و امنیت
جامعه یا بیم تجری مرتکب یا دیگران گردد دادگاه مرتکب را به حبس از سه تا ده سال محکوم
مینماید .
تبصره – در این مورد معاونت در قتل عمد موجب حبس از یک تا پنجسال خواهد بود .
ماده ۵۵۷ – هر گاه کسی شروع به قتل عمد نماید ولی نتیجه منظور بدون اراده وی محقق نگردد
به شش ماه تا سه سال حبس تعزیری محکومخواهد شد .
ماده ۵۵۸ – هر کس عمدا به دیگری جرح یا ضربی وارد آورد که موجب نقصان یا شکستن یا از کار
افتادن عضوی از اعضا یا منتهی به مرض دایمییا فقدان یا نقص یکی از حواس یا منافع یا زوال عقل
مجنیعلیه گردد در مواردی که قصاص امکان نداشته باشد چنانچه اقدام وی موجب اخلال در نظمو
صیانت و امنیت جامعه یا بیم تجری مرتکب یا دیگران گردد به دو تا پنج سال حبس محکوم خواهد
شد و در صورت درخواست مجنیعلیه مرتکببه پرداخت دیه نیز محکوم میشود .
تبصره – در صورتی که جرح وارده منتهی به ضایعات فوق نشود و آلت جرح اسلحه یا چاقو و امثال
آن باشد مرتکب به سه ماه تا یک سال حبس محکوم خواهد شد .
ماده ۵۵۱ – هر گاه عدهای با یکدیگر منازعه نمایند هر یک از شرکتکنندگان در نزاع حسب مورد
به مجازات زیر محکوم میشوند :
۵ – در صورتی که نزاع منتهی به قتل شود به حبس از یک تا سه سال .
۵ – در صورتی که منتهی به نقص عضو شود به حبس از شش ماه تا سه سال .
۷ – در صورتی که منتهی به ضرب و جرح شود به حبس از سه ماه تا یک سال .
تبصره ۵ – در صورتی که اقدام شخص، دفاع مشروع تشخیص داده شود، مشمول این ماده نخواهد
بود .
تبصره ۵ – مجازاتهای فوق مانع اجرای مقررات قصاص یا دیه حسب مورد نخواهد شد .
ماده ۵۵۵ – در صورتی که قتل غیر عمد به واسطه بیاحتیاطی یا بیمبالاتی یا اقدام به امری که
مرتکب در آن مهارت نداشته است یا به سبب عدمرعایت نظامات واقع شود، مسبب به حبس از یک
تا سه سال و نیز به پرداخت دیه در صورت مطالبه از ناحیه اولیای دم محکوم خواهد شد مگر اینکه
خطای محض باشد .
تبصره – مقررات این ماده شامل قتل غیر عمد در اثر تصادف رانندگی نمیگردد .
ماده ۵۵۳ – هر کس به وسیله چاقو و یا هر نوع اسلحه دیگر تظاهر یا قدرتنمایی کند یا آن را
وسیله مزاحمت اشخاص یا اخاذی یا تهدید قرار دهدیا با کسی گلاویز شود در صورتیکه از مصادیق
محارب نباشد به حبس از شش ماه تا دو سال و تا ) ۳۸ ( ضربه شلاق محکوم خواهد شد .
ماده ۵۵۴ – هر کس با هیاهو و جنجال یا حرکات غیر متعارف یا تعرض به افراد موجب اخلال نظم
و آسایش و آرامش عمومی گردد یا مردم را ازکسب و کار باز دارد به حبس از سه ماه تا یک سال و
تا ) ۳۸ ( ضربه شلاق محکوم خواهد شد .
ماده ۵۵۹ – هر کس در اماکن عمومی یا معابر متعرض یا مزاحم اطفال یا زنان بشود یا با الفاظ و
حرکات مخالف شوون و حیثیت به آنان توهین نمایدبه حبس از دو تا شش ماه و تا ) ۳۸ ( ضربه
شلاق محکوم خواهد شد .
ماده ۵۵۵ – هر گاه جرایم مذکور در مواد ) ۵۵۵ ( و ) ۵۵۳ ( و ) ۵۵۴ ( در نتیجه توطئه قبلی و
دستهجمعی واقع شود هر یک از مرتکبین به حداکثرمجازات مقرر محکوم خواهند شد .
ماده ۵۵۵ – هر کس به قصد مطالبه وجه یا مال یا به قصد انتقام یا به هر منظور دیگری به عنف یا
تهدید یا حیله یا به هر نحو دیگر شخصا یا توسط دیگری شخصی را برباید یا مخفی کند به حبس
از پنج تا پانزده سال محکوم خواهد شد در صورتی که سن مجنیعلیه کمتر از پانزده سال تمام باشد
یاربودن توسط وسایل نقلیه انجام پذیرد یا به مجنی علیه آسیب جسمی یا حیثیتی وارد شود، مرتکب
به حداکثر مجازات تعیین شده محکوم خواهد شدو در صورت ارتکاب جرایم دیگر به مجازات آن
جرم نیز محکوم میگردد .
تبصره – مجازات شروع به ربودن سه تا پنج سال حبس است .
ماده ۵۵۵ – هر کس عالما عامدا به واسطه ضرب یا اذیت و آزار زن حامله، موجب سقط جنین وی
شود، علاوه بر پرداخت دیه یا قصاص حسب مورد به حبس از یک تا سه سال محکوم خواهد شد .
ماده ۵۵۷ – هر کس به واسطه دادن ادویه یا وسایل دیگری موجب سقط جنین زن گردد به شش
ماه تا یک سال حبس محکوم میشود و اگر عالم ا وعامدا زن حاملهای را دلالت به استعمال ادویه یا
وسایل دیگری نماید که جنین وی سقط گردد به حبس از سه تا شش ماه محکوم خواهد شد مگر
این کهثابت شود این اقدام برای حفظ حیات مادر میباشد و در هر مورد حکم به پرداخت دیه مطابق
مقررات مربوط داده خواهد شد .
ماده ۵۵۸ – اگر طبیب یا ماما یا داروفروش و اشخاصی که به عنوان طبابت یا مامایی یا جراحی یا
داروفروشی اقدام میکنند وسایل سقط جنین فراهم سازند و یا مباشرت به اسقاط جنین نمایند به
حبس از دو تا پنج سال محکوم خواهند شد و حکم به پرداخت دیه مطابق مقررات مربوط
صورتخواهد پذیرفت .
ماده ۵۷۵ – هر گاه مردی همسر خود را در حال زنا با مرد اجنبی مشاهده کند و علم به تمکین زن
داشته باشد میتواند در همان حال آنان را به قتل برساند و در صورتی که زن مکره باشد فقط مرد
را میتواند به قتل برساند. حکم ضرب و جرح در این مورد نیز مانند قتل است .
ماده ۵۷۵ – هر کس طفلی را که تازه متولد شده است بدزدد یا مخفی کند یا او را بجای طفل
دیگری یا متعلق به زن دیگری غیر از مادر طفل قلمداد نماید به شش ماه تا سه سال حبس محکوم
خواهد شد و چنانچه احراز شود که طفل مزبور مرده بوده، مرتکب به یکصد هزار تا پانصد هزار ریال
جزای نقدی محکوم خواهد شد .
ماده ۵۷۵ – اگر کسی از دادن طفلی که به او سپرده شده است در موقع مطالبه اشخاصی که قانونا
حق مطالبه دارند امتنا کند به مجازات از سه ماه تاشش ماه حبس یا به جزای نقدی از یک میلیون
و پانصد هزار تا سه میلیون ریال محکوم خواهد شد .
ماده ۵۷۷ – هر گاه کسی شخصا یا به دستور دیگری طفل یا شخصی را که قادر به محافظت خود
نمیباشد در محلی که خالی از سکنه است رها نماید به حبس از شش ماه تا دو سال و یا جزای
نقدی از سه میلیون تا دوازده میلیون ریال محکوم خواهد شد و اگر در آبادی و جائیکه دارای سکنه
باشد رها کند تا نصف مجازات مذکور محکوم خواهد شد و چنانچه این اقدام سبب وارد آمدن صدمه
یا آسیب یا فوت شود، رهاکننده علاوه بر مجازات فوق حسب مورد به قصاص یا دیه یا ارش نیز
محکوم خواهد شد .
ماده ۵۷۸ – هر کس بدون مجوز مشروع نبش قبر نماید به مجازات حبس از سه ماه و یک روز تا
یک سال محکوم میشود و هر گاه جرم دیگری نیز با نبش قبر مرتکب شده باشد به مجازات آن جرم
هم محکوم خواهد شد .
ماده ۵۷۱ – هر کس بدون رعایت نظامات مربوط به دفن اموات جنازهای را دفن کند یا سبب دفن
آن شود یا آن را مخفی نماید به جزای نقدی ازیکصد هزار تا یک میلیون ریال محکوم خواهد شد .
ماده ۵۷۵ – هر کس جسد مقتولی را با علم به قتل مخفی کند یا قبل از اینکه به اشخاصی که قانونا
مامور کشف و تعقیب جرایم هستند خبر دهد آنرا دفن نماید به حبس از سه ماه و یک روز تا یک
سال محکوم خواهد شد .
فصل هجدهم – جرایم ضد عفت و اخلاق عمومی
ماده ۵۷۳ – هر گاه زن و مردی که بین آنها علقه زوجیت نباشد، مرتکب روابط نامشروع یا عمل
منافی عفت غیر از زنا از قبیل تقبیل یا مضاجعه شوند، به شلاق تا نود و نه ضربه محکوم خواهند
شد و اگر عمل با عنف و اکراه باشد فقط اکراهکننده تعزیر میشود .
ماده ۵۷۴ – هر کس علنا در انظار و اماکن عمومی و معابر تظاهر به عمل حرامی نماید، علاوه بر
کیفر عمل به حبس از ده روز تا دو ماه یا تا ) ۳۸ (ضربه شلاق محکوم میگردد و در صورتی که مرتکب
عملی شود که نفس آن عمل دارای کیفر نمیباشد ولی عفت عمومی را جریحهدار نماید فقط بهحبس
از ده روز تا دو ماه یا تا ) ۳۸ ( ضربه شلاق محکوم خواهد شد .
تبصره – زنانی که بدون حجاب شرعی در معابر و انظار عمومی ظاهر شوند به حبس از ده روز تا دو
ماه و یا از پنجاه هزار تا پانصد هزار ریال جزای نقدی محکوم خواهند شد .
علاوه بر » الف « ماده ۵۷۹ – افراد زیر به حبس از یک تا ده سال محکوم میشوند و در مورد بند
مجازات مقرر، محل مربوطه به طور موقت با نظردادگاه بسته خواهد شد :
الف – کسی که مرکز فساد یا فحشا دایر یا اداره کند
ب – کسی که مردم را به فساد یا فحشا تشویق نموده یا موجبات آن را فراهم نماید .
تبصره – هر گاه بر عمل فوق عنوان قوادی صدق نماید علاوه بر مجازات مذکور به حد قوادی نیز
محکوم میگردد .
ماده ۵۸۵ – اشخاص ذیل به حبس از سه ماه تا یک سال و جزای نقدی از یک میلیون و پانصد هزار
ریال تا شش میلیون ریال و تا ) ۳۸ ( ضربه شلاق یا به یک یا دو مجازات مذکور محکوم خواهند شد:
۵ – هر کس نوشته یا طرح، گراور، نقاشی، تصاویر، مطبوعات، اعلانات، علایم، فیلم، نوار سینما و یا
بطور کلی هر چیز که عفت و اخلافعمومی را جریحهدار نماید برای تجارت یا توزیع به نمایش و
معرض انظار عمومی گذار یا بسازد یا برای تجارت و توزیع نگاهدارد. ۵ – هر کس اشیاء مذکور را به
منظور اهداف فوق شخصا یا به وسیله دیگری وارد یا صادر کند و یا به نحوی از انحاء متصدی یا
واسطه تجارت و یاهر قسم معامله دیگر شود یا از کرایه دادن آنها تحصیل مال نماید. ۷ – هر کس
اشیاء فوق را به نحوی از انحاء منتشر نماید یا آنها را به معرض انظار عمومی بگذارد. ۸ – هر کس
برای تشویق به معامله اشیای مذکور در فوق و یا ترویج آن اشیاء به نحوی از انحاء اعلان و یا فاعل
یکی از اعمال ممنوعه فوق و یامحل بدست آوردن آن را معرفی نماید .
تبصره ۵ – مفاد این ماده شامل اشیائی نخواهد بود که با رعایت موازین شرعی و برای مقاصد علمی
یا هر مصلحت حلال عقلائی دیگر تهیه یا خرید و فروش و مورد استفاده متعارف علمی قرار میگیرد .
تبصره ۵ – اشیای مذکور ضبط و محو آثار میگردد و جهت استفاده لازم به دستگاه دولتی ذیربط
تحویل خواهد شد .
ماده ۵۸۵ – هر گاه کسی به وسیله تلفن یا دستگاههای مخابراتی دیگر برای اشخاص ایجاد مزاحمت
نماید علاوه بر اجرای مقررات خاص شرکت مخابرات، مرتکب به حبس از یک تا شش ماه محکوم
خواهد شد .
فصل نوزدهم – جرایم بر ضد حقوق تکالیف خانوادگی
ماده ۵۸۵ – )به موجب بند ۹ ماده ۱۴ قانون حمایت خانواده مصوب ۵۷۹۵ نسخ صریح شده است(
ماده ۵۸۷ – هر گاه کسی عالما زن شوهردار یا زنی را که در عده دیگری است برای مردی عقد
) نماید به حبس از شش ماه تا سه سال یا از سه میلیونتا هجده میلیون ریال جزای نقدی و تا ) ۳۸
ضربه شلاق محکوم میشود و اگر دارای دفتر ازدواج و طلاق یا اسناد رسمی باشد برای همیشه از
تصدی دفتر ممنوع خواهد گردید .
ماده ۵۸۸ – کسانی که عالما مرتکب یکی از اعمال زیر شوند به حبس از شش ماه تا دو سال و یا از
سه تا دوازده میلیون ریال جزای نقدی محکوم میشوند :
۵ – هر زنی که در قید زوجیت یا عده دیگری است خود را به عقد دیگری درآورد در صورتیکه منجر
به مواقعه نگردد .
۵ – هر کسی که زن شوهردار یا زنی را که در عده دیگری است برای خود ترویج نماید در صورتیکه
منتهی به مواقعه نگردد .
ماده ۵۸۱ – )به موجب بند ۹ ماده ۱۴ قانون حمایت خانواده مصوب ۵۷۹۵ نسخ صریح شده است(
ماده ۵۸۵ – )به موجب بند ۹ ماده ۱۴ قانون حمایت خانواده مصوب ۵۷۹۵ نسخ صریح شده است(
ماده ۵۸۳ – چنانچه هر یک از زوجین قبل از عقد ازدواج طرف خود را به امور واهی از قبیل داشتن
تحصیلات عالی، تکمن مالی، موقعیتاجتماعی، شغل و سمت خاص، تجرد و امثال آن فریب دهد و
عقد بر مبنای هر یک از آنها واقع شود مرتکب به حبس تعزیری از شش ماه تا دو سالمحکوم
میگردد .
فصل بیستم – قسم و شهادت دروغ و افشاء سر
ماده ۵۸۴ – اطباء و جراحان و ماماها و داروفروشان و کلیه کسانی که به مناسبت شغل یا حرفه
خود محرم اسرار میشوند هر گاه در غیر از مواردقانونی، اسرار مردم را افشا کنند به سه ماه و یک
روز تا یک سال حبس و یا به یک میلیون و پانصد هزار تا شش میلیون ریال جزای نقدی
محکوممیشوند .
ماده ۵۸۹ – هر کس در دعوای حقوقی یا جزائی که قسم متوجه او شده باشد سوگند دروغ یاد
نماید به شش ماه تا دو سال حبس محکوم خواهدشد .
ماده ۵۱۵ – هر کس در دادگاه نزد مقامات رسمی شهادت دروغ بدهد به سه ماه و یک روز تا دو
سال حبس و یا به یک میلیون و پانصد هزار تا دوازدهمیلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد .
تبصره – مجازات مذکور در این ماده علاوه بر مجازاتی است که در باب حدود و قصاص و دیات برای
شهادت دروغ ذکر گردیده است .
فصل بیست و یکم – سرقت و ربودن مال غیر
ماده ۵۱۵ – هر گاه سرقت جامع شرایط حد نباشد ولی مقرون به تمام پنج شرط ذیل باشد مرتکب
از پنج تا بیست سال حبس و تا ) ۳۸ ( ضربه شلاقمحکوم میگردد :
۵ – سرقت در شب واقع شده باشد .
۵ – سارقین دو نفر یا بیشتر باشند .
۷ – یک یا چند نفر از آنها حامل سلاح ظاهر یا مخفی بوده باشند .
۸ – از دیوار بالا رفته یا حرز را شکسته یا کلید ساختگی به کار برده یا اینکه عنوان یا لباس مستخدم
دولت را اختیار کرده یا بر خلاف حقیقت خود را مأمور دولتی قلمداد کرده یا در جایی که محل
سکنی یا مهیا برای سکنی یا توابع آن است سرقت کرده باشند .
۱ – در ضمن سرقت کسی را آزار یا تهدید کرده باشند .
تبصره – منظور از سلاح مذکور در این بند موارد ذیل می باشد :
۵ – انواع اسلحه گرم از قبیل تفنگ و نارنجک .
۵ – انواع اسلحه سرد از قبیل قمه، شمشیر، کارد، چاقو و پنجه بوکس .
۷ – انواع اسلحه سرد جنگی مشتمل بر کاردهای سنگری متداول در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی
ایران یا مشابه آنها و سرنیزه های قابل نصب بر روی تفنگ .
۸ – انواع اسلحه شکاری شامل تفنگهای ساچمه زنی، تفنگهای مخصوص بیهوش کردن جانداران و
تفنگهای ویژه شکار حیوانات آبزی .
ماده ۵۱۵ – هر گاه سرقت مقرون به آزار باشد و یا سارق مسلح باشد به حبس از سه ماه تا ده سال
و شلاق تا ) ۳۸ ( ضربه محکوم میشود و اگرجرحی نیز واقع شده باشد علاوه بر مجازات جرح به
حداکثر مجازات مذکور در این ماده محکوم میگردد .
ماده ۵۱۷ – هر کس در راهها و شوارع به نحوی از انحاء مرتکب راهزنی شود در صورتی که عنوان
محارب بر او صادق نباشد به سه تا پانزده سالحبس و شلاق تا ) ۳۸ ( ضربه محکوم میشود .
ماده ۵۱۸ – هر گاه سرقت در شب واقع شده باشد و سارقین دو نفر یا بیشتر باشند و لااقل یک نفر
از آنان حامل سلاح ظاهر یا مخفی باشد درصورتی که بر حامل اسلحه عنوان محارب صدق نکند
جزای مرتکب یا مرتکبان حبس از پنج تا پانزده سال و شلاق تا ) ۳۸ ( ضربه میباشد .
) ماده ۵۱۱ – مجازات شروع به سرقتهای مذکور در مواد قبل تا پنج سال حبس و شلاق تا ) ۳۸
ضربه میباشد .
ماده ۵۱۵ – در صورتی که سرقت جامع شرایط حد نباشد و مقرون به یکی از شرایط زیر باشد
مرتکب به حبس از شش ماه تا سه سال و تا ) ۳۸ (ضربه شلاق محکوم میشود :
۵ – سرقت در جایی که محل سکنی یا مهیا برای سکنی یا در توابع آن یا در محلهای عمومی از
قبیل مسجد و حمام و غیر اینها واقع شده باشد .
۵ – سرقت در جایی واقع شده باشد که به واسطه درخت و یا بوته یا پرچین یا نرده محرز بوده و
سارق حرز را شکسته باشد .
۷ – در صورتی که سرقت در شب واقع شده باشد .
۸ – سارقین دو نفر یا بیشتر باشند .
۱ – سارق مستخدم بوده و مال مخدوم خود را دزدیده یا مال دیگری را در منزل مخدوم خود یا
منزل دیگری که به اتفاق مخدوم به آن جا رفته یاشاگرد یا کارگر بوده و یا در محلی که معمو لا
محل کار وی بوده از قبیل خانه، دکان، کارگاه، کارخانه و انبار سرقت نموده باشد .
۵ – هر گاه ادارهکنندگان هتل و مسافرخانه و کاروانسرا و کاروان و بطور کلی کسانی که به اقتضای
شغل اموالی در دسترس آنان است تمام یاقسمتی از آن را مورد دستبرد قرار دهند .
ماده ۵۱۳ – هر کس مرتکب ربودن مال دیگری از طریق کیفزنی – جیببری و امثال آن شود به
حبس از یک تا پنج سال و تا ) ۳۸ ( ضربه شلاق محکوم خواهد شد .
ماده ۵۱۴ – هر گاه سرقت در مناطق سیل یا زلزلهزده یا جنگی یا آتشسوزی یا در محل تصادف
رانندگی صورت پذیرد و حائز شرایط حد نباشدمرتکب به مجازات حبس از یک تا پنج سال و تا
۳۸ ( ضربه شلاق محکوم خواهد شد ( .
ماده ۵۱۹ – هر کس وسائل و متعلقات مربوط به تأسیسات مورد استفاده عمومی که به هزینه دولت
یا با سرمایه دولت یا سرمایه مشترک دولت و بخش غیر دولتی یا به وسیله نهادها و سازمانهای
عمومی غیر دولتی یا مؤسسات خیریه ایجاد یا نصب شده مانند تأسیسات بهرهبرداری آب و برق و
گاز و غیره را سرقت نماید به حبس از یک تا پنج سال محکوم میشود و چنانچه مرتکب از کارکنان
سازمانهای مربوطه باشد به حداکثر مجازات مقرر محکوم خواهد شد .
ماده ۵۵۵ – هرکس بدون پرداخت حق انشعاب آب و فاضلاب و برق و گاز و تلفن مبادرت به استفاده
غیرمجاز از آب و برق و تلفن و گاز و شبکه فاضلاب نماید علاوه بر جبران خسارت وارده به پرداخت
جزای نقدی از یک تا دوبرابر خسارت وارده محکوم خواهد شد .
چنانچه مرتکب از مأمورین شرکتهای مذکور باشد به حداکثر مجازات محکوم خواهد شد .
ماده ۵۵۵ – در سایر موارد که سرقت مقرون به شرایط مذکور در مواد فوق نباشد مجازات مرتکب،
حبس از سه ماه و یک روز تا دو سال و تا ) ۳۸ (ضربه شلاق خواهد بود .
ماده ۵۵۵ – هر کس با علم و اطلاع یا با وجود قرائن اطمینانآور به اینکه مال در نتیجه ارتکاب
سرقت بدست آمده است آن را به نحوی از انحاء تحصیل یا مخفی یا قبول نماید یا مورد معامله قرار
دهد به حبس از ششماه تا سه سال و تا ) ۳۸ ( ضربه شلاق محکوم خواهد شد .
در صورتیکه متهم معامله اموال مسروقه را حرفه خود قرار داده باشد به حداکثر مجازات در این ماده
محکوم میگردد .
ماده ۵۵۷ – هر کس عالم ا در اشیاء و اموالی که توسط مقامات ذیصلاح توقیف شده است و بدون
اجازه دخالت یا تصرفی نماید که منافی با توقیف باشد ولو مداخلهکننده یا متصرف مالک آن باشد
به حبس از سه ماه تا یک سال محکوم خواهد شد .
ماده ۵۵۸ – هر کس عالما عامدا برای ارتکاب جرمی اقدام به ساخت کلید یا تغییر آن نماید یا هر
نوع وسیلهای برای ارتکاب جرم بسازد، یا تهیه کند به حبس از سه ماه تا یک سال و تا ) ۳۸ ( ضربه
شلاق محکوم خواهد شد .
ماده ۵۵۱ – هر کس مال دیگری را برباید و عمل او مشمول عنوان سرقت نباشد به حبس از شش
ماه تا یک سال محکوم خواهد شد و اگر در نتیجهاین کار صدمهای به مجنی علیه وارد شده باشد به
مجازات آن نیز محکوم خواهد شد .
ماده ۵۵۵ – در صورت تکرار جرم سرقت، مجازات سارق حسب مورد حداکثر مجازات مقرر در قانون
خواهد بود .
تبصره – در تکرار جرم سرقت در صورتی که سارق سه فقره محکومیت قطعی به اتهام سرقت داشته
باشد دادگاه نمیتواند از جهات مخففه در تعیین مجازات استفاده نماید .
ماده ۵۵۳ – در کلیه موارد سرقت و ربودن اموال مذکور در این فصل دادگاه علاوه بر مجازات تعیین
شده سارق یا رباینده را به رد عین و در صورت فقدان عین به رد مثل یا قیمت مال مسروقه یا ربوده
شده و جبران خسارت وارده محکوم خواهد نمود .
فصل بیست و دوم – تهدید و اکراه
ماده ۵۵۴ – هر کس با جبر و قهر یا با اکراه و تهدید دیگری را ملزم به دادن نوشته یا سند یا امضاء
و یا مهر نماید و یا سند و نوشتهای که متعلق به اویا سپرده به او میباشد را از وی بگیرد به حبس
از سه ماه تا دو سال و تا ) ۳۸ ( ضربه شلاق محکوم خواهد شد .
ماده ۵۵۹ – هر گاه کسی دیگری را به هر نحو تهدید به قتل یا ضررهای نفسی یا شرفی یا مالی و
یا به افشاء سری نسبت به خود یا بستگان او نماید،اعم از اینکه به این واسطه تقاضای وجه یا مال یا
تقاضای انجام امر یا ترک فعلی را نموده یا ننموده باشد به مجازات شلاق تا ) ۳۸ ( ضربه یا زندان از
دوماه تا دو سال محکوم خواهد شد .
فصل بیست و سوم – ورشکستگی
ماده ۵۳۵ – کسانی که به عنوان ورشکستگی به تقلب محکوم میشوند به مجازات حبس از یک تا
پنج سال محکوم خواهند شد .
ماده ۵۳۵ – مجازات ورشکسته به تقصیر از شش ماه تا دو سال حبس است .
ماده ۵۳۵ – هر گاه مدیر تصفیه در امر رسیدگی به ورشکستگی بین طلبکاران و تاجر ورشکسته
مستقیما یا معالواسطه از طریق عقد قرارداد یا بهطریق دیگر تبانی نماید به شش ماه تا سه سال
حبس و یا به جزای نقدی از سه تا هیجده میلیون ریال محکوم میگردد .
فصل بیست و چهارم – خیانت در امانت
ماده ۵۳۷ – هر کس از سفید مهر یا سفید امضایی که به او سپرده شده است یا به هر طریق به
دستآورده سوءاستفاده نماید به یک تا سه سال حبس محکوم خواهد شد .
ماده ۵۳۸ – هر گاه اموال منقول یا غیر منقول یا نوشتههایی از قبیل سفته و چک و قبض و نظایر
آن به عنوان اجاره یا امانت یا رهن یا برای وکالت یاهر کار با اجرتیابی اجرت به کسی داده شده و
بنا بر این بوده است که اشیاء مذکور مسترد شود یا به مصرف معینی برسد و شخصی که آن اشیاء
نزد اوبوده آنها را به ضرر مالکین یا متصرفین آنها استعمال یا تصاحب یا تلف یا مفقود نماید به حبس
از شش ماه تا سه سال محکوم خواهد شد .
فصل بیست و پنجم – احراق و تخریب و اتلاف اموال و حیوانات
ماده ۵۳۱ – هر کس عمدا عمارت یا بنا یا کشتی یا هواپیما یا کارخانه یا انبار و بطور کلی هر محل
مسکونی یا معد برای سکنی یا جنگل یا خرمن یا هر نوع محصول زراعی یا اشجار یا مزارع یا باغهای
متعلق به دیگری را آتش بزند به حبس از دو تا پنج سال محکوم میشود .
تبصره ۵ – اعمال فوق در این فصل در صورتی که به قصد مقابله با حکومت اسلامی باشد مجازات
محارب را خواهد داشت .
تبصره ۵ – مجازات شروع به جرائم فوق شش ماه تا دو سال حبس میباشد .
ماده ۵۳۵ – هر کس سایر اشیاء منقول متعلق به دیگری را آتش بزند به حبس از شش ماه تا سه
سال محکوم خواهد شد .
ماده ۵۳۳ – هر کس عمدا اشیاء منقول و یا غیر منقول متعلق به دیگری را تخریب نماید یا به هر
نحو کلا یا بعضا تلف نماید و یا از کار اندازد بهحبس از شش ماه تا سه سال محکوم خواهد شد .
ماده ۵۳۴ – هر گاه جرایم مذکور در مواد ) ۵۳۵ ( و ) ۵۳۳ ( به وسیله مواد منفجره واقع شده باشد
مجازات مرتکب دو تا پنج سال حبس است .
ماده ۵۳۹ – هر کس به عمد و بدون ضرورت حیوان حلال گوشت متعلق به دیگری یا حیواناتی که
شکار آنها توسط دولت ممنوع اعلام شده است را بکشد یا مسموم یا تلف یا ناقص کند به حبس از
نود و یک روز تا شش ماه یا جزای نقدی از یک میلیون و پانصد هزار ریال تا سه میلیون ریال
محکومخواهد شد .
ماده ۵۴۵ – هر کس بر خلاف مقررات و بدون مجوز قانونی اقدام به شکار یا صید حیوانات و جانوران
وحشی حفاظت شده نماید به حبس از سهماه تا سه سال و یا جزای نقدی از یک و نیم میلیون ریال
تا هجده میلیون ریال محکوم خواهد شد .
ماده ۵۴۵ – هر کس عالما دفاتر و قبالهها و سایر اسناد دولتی را بسوزاند یا به هر نحو دیگری تلف
کند به حبس از دو تا ده سال محکوم خواهد شد .
ماده ۵۴۵ – هر کس عالما هر نوع اسناد یا اوراق تجارتی و غیر تجارتی غیر دولتی را که اتلاف آنها
موجب ضرر غیر است بسوزاند یا به هر نحو دیگر کشف کند به حبس از سه ماه تا دو سال محکوم
خواهد شد .
ماده ۵۴۷ – هر نوع نهب و غارت و اتلاف اموال و اجناس و امتعه یا محصولات که از طرف جماعتی
بیش از سه نفر به نحو قهر و غلبه واقع شود چنانچه محارب شناخته نشوند به حبس از دو تا پنج
سال محکوم خواهند شد .
ماده ۵۴۸ – هر کس محصول دیگری را بچراند یا تاکستان یا باغ میوه یا نخلستان کسی را خراب
کند یا محصول دیگری را قطع و درو نماید یا بهواسطه سرقت یا قطع آبی که متعلق به آن است یا
با اقدامات و وسایل دیگر خشک کند یا باعث تضییع آن بشود یا آسیاب دیگری را از استفاده بیاندازد
بهحبس از شش ماه تا سه سال و شلاق تا ) ۳۸ ( ضربه محکوم میشود .
ماده ۵۴۱ – هر کس اصله نخل خرما را به هر ترتیب یا هر وسیله بدون مجوز قانونی از بین ببرد یا
قطع نماید به سه تا ششماه حبس یا از یکمیلیون و پانصد هزار تا سه میلیون ریال جزای نقدی یا
هر دو مجازات محکوم خواهد شد .
ماده ۵۴۵ – هر کس درختان موضوع ماده یک قانون گسترش فضای سبز را عالم ا عامدا و بر خلاف
قانون مذکور قطع یا موجبات از بین رفتن آنها رافراهم آورد علاوه بر جبران خسارت وارده حسب
مورد به حبس تعزیری از شش ماه تا سه سال و یا جزای نقدی از سه میلیون تا هیجده میلیون ریال
محکوم خواهد شد .
ماده ۵۴۳ – هر کس در وسایل و تأسیسات مورد استفاده عمومی از قبیل شبکههای آب و فاضلاب،
برق، نفت، گاز، پست و تلگراف و تلفن و مراکز فرکانس و ماکروویو )مخابرات( و رادیو و تلویزیون و
متعلقات مربوط به آنها اعم از سد و کانال و انشعاب لولهکشی و نیروگاههای برق و خطوط انتقالنیرو
و مخابرات )کابلهای هوایی یا زمینی یا نوری( و دستگاههای تولید و توزیع و انتقال آنها که به هزینه
یا سرمایه دولت یا با سرمایه مشترک دولت وبخش غیر دولتی یا توسط بخش خصوصی برای استفاده
عمومی ایجاد شده و همچنین در علائم راهنمایی و رانندگی و سایر علائمی که به منظور حفظجان
اشخاص یا تأمین تأسیسات فوق یا شوارع و جادهها نصب شده است، مرتکب تخریب یا ایجاد حریق
یا از کار انداختن یا هر نوع خرابکاری دیگرشود بدون آنکه منظور او اخلال در نظم و امنیت عمومی
باشد به حبس از سه تا ده سال محکوم خواهد شد .
تبصره ۵ – در صوتی که اعمال مذکور به منظور اخلال در نظم و امنیت جامعه و مقابله با حکومت
اسلامی باشد مجازات محارب را خواهد داشت .
تبصره ۵ – مجازات شروع به جرائم فوق یک تا سه سال حبس است .
ماده ۵۴۴ – هر اقدامی که تهدید علیه بهداشت عمومی شناخته شود از قبیل آلوده کردن آب
آشامیدنی یا توزیع آب آشامیدنی آلوده، دفع غیربهداشتی فضولات انسانی و دامی و مواد زاید، ریختن
مواد مسمومکننده در رودخانهها، زباله در خیابانها و کشتار غیر مجاز دام، استفاده غیر مجازفاضلاب
خام یا پس آب تصفیهخانههای فاضلاب برای مصارف کشاورزی ممنوع میباشد و مرتکبین چنانچه
طبق قوانین خاص مشمول مجازشدیدتری نباشند به حبس تا یک سال محکوم خواهند شد .
تبصره ۵ – تشخیص این که اقدام مزبور تهدید علیه بهداشت عمومی و آلودگی محیط زیست شناخته
میشود و نیز غیرمجاز بودن کشتار دام و دفعفضولات دامی و همچنین اعلام جرم مذکور حسب
مورد بر عهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان
دامپزشکی خواهد بود .
تبصره ۵ – منظور از آلودگی محیط زیست عبارتست از پخش یا آمیختن مواد خارجی به آب یا هوا
یا خاک یا زمین به میزانی که کیفیت فیزیکی،شیمیایی یا بیولوژیک آن را بطوری که به حال انسان
یا سایر موجودات زنده یا گیاهان یا آثار یا ابنیه مضر باشد تغییر دهد .
ماده ۵۴۹ – در تمام موارد مذکور در این فصل هر گاه حرق و تخریب و سایر اقدامات انجام شده
منتهی به قتل یا نقص عضو یا جراحت و صدمه بهانسانی شود مرتکب علاوه بر مجازاتهای مذکور
حسب مورد به قصاص و پرداخت دیه و در هر حال به تأدیه خسارات وارده نیز محکوم خواهد شد .
فصل بیست و ششم – در هتک حرمت منازل و املاک غیر
ماده ۵۹۵ – هر کس به وسیله صحنهسازی از قبیل پیکنی، دیوارکشی، تغییر حد فاصل، امحای
مرز، کرتبندی، نهرکشی، حفر چاه، غرس اشجار وزارعت و امثال آن به تهیه آثار تصرف در اراضی
مزروعی اعم از کشت شده یا در آیش زراعی، جنگلها و مراتع ملی شده، کوهستانها، باغها،
قلمستانها،منابع آب، چشمهسارها، انهار طبیعی و پارکهای ملی، تأسیسات کشاورزی و دامداری و
دامپروری و کشت و صنعت و اراضی موات و بایر و سایراراضی و املاک متعلق به دولت یا شرکتهای
وابسته به دولت یا شهرداریها یا اوقاف و همچنین اراضی و املاک و موقوفات و محبوسات و اثلاث
باقیه که برای مصارف عامالمنفعه اختصاص یافته یا اشخاص حقیقی یا حقوقی به منظور تصرف یا
ذیحق معرفی کردن خود یا دیگری، مبادرت نماید یا بدون اجازه سازمان حفاظت محیط زیست یا
مراجع ذیصلاح دیگر مبادرت به عملیاتی نماید که موجب تخریب محیط زیست و منابع طبیعی
گردد یااقدام به هر گونه تجاوز و تصرف عدوانی یا ایجاد مزاحمت یا ممانعت از حق در موارد مذکور
نماید به مجازات یک ماه تا یک سال حبس محکوممیشود .
دادگاه موظف است حسب مورد رفع تصرف عدوانی یا رفع مزاحمت یا ممانعت از حق یا اعاده وضع
به حال سابق نماید .
تبصره ۵ – رسیدگی به جرائم فوقالذکر خارج از نوبت به عمل میآید و مقام قضایی با تنظیم
صورتمجلس دستور متوقف ماندن عملیات متجاوز راتا صدور حکم قطعی خواهد داد .
تبصره ۵ – در صورتی که تعداد متهمان سه نفر یا بیشتر باشد و قرائن قوی بر ارتکاب جرم موجود
باشد قرار بازداشت صادر خواهد شد، مدعیمیتواند تقاضای خلع ید و قلع بنا و اشجار و رفع آثار
تجاوز را بنماید .
ماده ۵۹۵ – هر کس به قهر و غلبه داخل ملکی شود که در تصرف دیگری است اعم از آنکه محصور
باشد یا نباشد یا در ابتدای ورود به قهر و غلبهنبوده ولی بعد از اخطار متصرف به قهر و غلبه مانده
باشد علاوه بر رفع تجاوز حسب مورد به یک تا شش ماه حبس محکوم میشود. هر گانه مرتکبین
دو نفر یا بیشتر بوده و لااقل یکی از آنها حامل سلاح باشد به حبس از یک تا سه سال محکوم
خواهند شد .
ماده ۵۹۵ – هر گاه کسی ملک دیگری را به قهر و غلبه تصرف کند علاوه بر رفع تجاوز به حبس از
سه ماه تا یک سال محکوم خواهد شد .
ماده ۵۹۷ – اگر کسی به موجب حکم قطعی محکوم به خلع ید از مال غیر منقولی یا محکوم به رفع
مزاحمت یا رفع ممانعت از حق شده باشد، بعداز اجرای حکم مجدد ا مورد حکم را عدوان ا تصرف یا
مزاحت یا ممانعت از حق نماید علاوه بر رفع تجاوز به حبس از شش ماه تا دو سال محکومخواهد
شد .
ماده ۵۹۸ – هر کس در منزل یا مسکن دیگری به عنف یا تهدید وارد شود به مجازات از شش ماه
تا سه سال حبس محکوم خواهد شد و در صورتی که مرتکبین دو نفر یا بیشتر بوده و لااقل یکی از
آنها حامل سلاح باشد به حبس از یک تا شش سال محکوم میشوند .
ماده ۵۹۱ – چنانچه جرائم مذکور در مواد ) ۵۹۵ ( و ) ۵۹۷ ( در شب واقع شده باشد مرتکب به حداکثر
مجازات محکوم میشود .
ماده ۵۹۵ – در کلیه مواردی که محکوم علیه علاوه بر محکومیت کیفری به رد عین یا مثل مال یا
ادای قیمت یا پرداخت دیه و ضرر و زیان ناشی ازجرم محکوم شده باشد و از اجرای حکم امتناع
نماید در صورت تقاضای محکومله دادگاه با فروش اموال محکوم علیه بجز مستثنیات دین حکم
رااجرا یا تا استیفاء حقوق محکومله، محکوم علیه را بازداشت خواهد نمود .
تبصره – چنانچه محکومعلیه مدعی اعسار شود تا صدور حکم اعسار و یا پرداخت به صورت تقسیط
بازداشت ادامه خواهد داشت .
فصل بیست و هفتم – در افتراء و توهین و هتک حرمت
ماده ۵۹۳ – هر کس به وسیله اوراق چاپی یا خطی یا به وسیله درج در روزنامه و جرائد یا نطق در
مجامع یا به هر وسیله دیگر به کسی امری راصریحا نسبت دهد یا آنها را منتشر نماید که مطابق
قانون آن امر جرم محسوب میشود و نتواند صحت آن اسناد را ثابت نماید جز در مواردی کهموجب
حد است به یک ماه تا یک سال حبس و تا ) ۳۸ ( ضربه شلاق و یا یکی از آنها حسب مورد محکوم
خواهد شد .
تبصره – در مواردی که نشر آن امر اشاعه فحشا محسوب گردد هر چند بتواند صحت اسناد را ثابت
نماید مرتکب به مجازات مذکور محکوم خواهدشد .
ماده ۵۹۴ – هر کس به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی به وسیله نامه
یا شکواییه یا مراسلات یا عرایض یا گزارش یاتوزیع هر گونه اوراق چاپی یا خطی با امضاء یا بدون
امضاء اکاذیبی را اظهار نماید یا با همان مقاصد اعمالی را برخلاف حقیقت رأسا یا به عنوان نقلقول
به شخص حقیقی یا حقوقی یا مقامات رسمی تصریحا یا تلویحا نسبت دهد اعم از اینکه از طریق
مزبور به نحوی از انحاء ضرر مادی یا معنوی بهغیر وارد شود یا نه علاوه بر اعاده حیثیت در صورت
امکان، باید به حبس از دو ماه تا دو سال و یا شلاق تا ) ۳۸ ( ضربه محکوم شود .
ماده ۵۹۹ – هر کس عالم ا عامد ا به قصد متهم نمودن دیگری آلات و ادوات جرم یا اشیایی را که
یافت شدن آن در تصرف یک نفر موجب اتهام او میگردد بدون اطلاع آن شخص در منزل یا محل
کسب یا جیب یا اشیایی که متعلق به او است بگذارد یا مخفی کند یا به نحوی متعلق به او قلمداد
نمایدو در اثر این عمل شخص مزبور تعقیب گردد، پس از صدور قرار منع تعقیب و یا اعلام برائت
قطعی آن شخص، مرتکب به حبس از شش ماه تا سه سالو یا تا ) ۳۸ ( ضربه شلاق محکوم میشود .
ماده ۳۵۵ – هر کس با نظم یا نثر یا به صورت کتبی یا شفاهی کسی را هجو کند و یا هجویه را
منتشر نماید به حبس از یک تا شش ماه محکوم میشود .
فصل بیست و هشتم – تجاهر به استعمال مشروبات الکلی و قماربازی و ولگردی
ماده ۳۵۵ – هر کس متجاهرا و به نحو علن در اماکن و معابر و مجامع عمومی مشروبات الکلی
استعمال نماید، علاوه بر اجرای حد شرعی شربخمر به دو تا شش ماه حبس تعزیری محکوم
میشود .
ماده ۳۵۵ – هرکس مشروبات الکلی را بسازد یا بخرد یا بفروشد یا در معرض فروش قراردهد یا حمل
یا نگهداری کند یا در اختیار دیگری قراردهد به شش ماه تا یک سال حبس و تا هفتاد و
چهار) ۳۸ (ضربه شلاق و نیز پرداخت جزای نقدی به میزان پنج برابر ارزش عرفی)تجاری( کالای
یادشده محکوم می شود .
ماده ۳۵۷ – وارد نمودن مشروبات الکلی به کشور قاچاق محسوب می گردد و واردکننده صرف نظر
از میزان آن به شش ماه تا پنج سال حبس و تا هفتادوچهار) ۳۸ ( ضربه شلاق و نیز پرداخت جزای
نقدی به میزان ده برابر ارزش عرفی)تجاری( کالای یادشده محکوم می شود. رسیدگی به این جرم
در صلاحیت محاکم عمومی است .
تبصره ۵- درخصوص مواد ) ۳۵۵ ( و ) ۳۵۷ (، هرگاه مشروبات الکلی مکشوفه به میزان بیش از بیست
لیتر باشد، وسایلی که برای حمل آن مورد استفاده قرار می گیرد چنانچه با اطلاع مالک باشد به نفع
دولت ضبط خواهد شد در غیر این صورت مرتکب به پرداخت معادل قیمت وسیله نقلیه نیز محکوم
خواهد شد. آلات و ادواتی که جهت ساخت یا تسهیل ارتکاب جرائم موضوع مواد مذکور مورد استفاده
قرار می گیرد و وجوه حاصله از معاملات مربوط به نفع دولت ضبط خواهد شد .
تبصره ۵- هرگاه کارکنان دولت یا شرکتهای دولتی و شرکتها یا مؤسسات وابسته به دولت، شوراها،
شهرداریها یا نهادهای انقلاب اسلامی و به طور کلی قوای سه گانه و همچنین اعضاء نیروهای مسلح
و مأموران به خدمات عمومی در جرائم موضوع مواد) ۳۵۵ (و) ۳۵۷ ( مباشرت، معاونت یا مشارکت
نمایند علاوه بر تحمل مجازاتهای مقرر، به انفصال موقت از یک سال تا پنج سال از خدمات دولتی
محکوم خواهند شد .
تبصره ۷- دادگاه نمی تواند تحت هیچ شرایطی حکم به تعلیق اجراء مجازات مقرر در مواد ) ۳۵۵ ( و
۳۵۷ ( صادر نماید ( .
ماده ۳۵۸ – هر کس محلی را برای شرب خمر دایر کرده باشد یا مردم را به آنجا دعوت کند به سه
ماه تا دو سال حبس و ) ۳۸ ( ضربه شلاق و یا از یک میلیون و پانصد هزار تا دوازده میلیون ریال
جزای نقدی یا هر دو آنها محکوم خواهد شد و در صورتی که هر دو مورد را مرتکب شود به
حداکثرمجازات محکوم خواهد شد .
) ماده ۳۵۱ – قمار بازی با هر وسیلهای ممنوع و مرتکبین آن به یک تا شش ماه حبس و یا تا ) ۳۸
ضربه شلاق محکوم میشوند و در صورت تجاهربه قماربازی به هر دو مجازات محکوم میگردند .
ماده ۳۵۵ – هر کس آلات و وسایل مخصوص به قماربازی را بخرد یا حمل یا نگهداری کند به یک
تا سه ماه حبس یا تا پانصد هزار تا یک میلیون وپانصد هزار ریال جزای نقدی محکوم میشود .
ماده ۳۵۳ – هر کس آلات و وسایل مخصوص به قماربازی را بسازد یا بفروشد یا در معرض فروش
قرار دهد یا از خارج وارد کند یا در اختیار دیگری قرار دهد به سه ماه تا یک سال حبس و یک
میلیون و پانصد هزار تا شش میلیون ریال جزای نقدی محکوم میشود .
ماده ۳۵۴ – هر کس قمارخانه دایر کند یا مردم را برای قمار به آنجا دعوت نماید به شش ماه تا دو
سال حبس و یا از سه میلیون تا دوازده میلیون ریال جزای نقدی محکوم میشود .
ماده ۳۵۹ – تمام اسباب و نقود متعلق به قمار حسب مورد معدوم یا به عنوان جریمه ضبط میشود .
) ماده ۳۵۵ – اشخاصی که در قمارخانه یا اماکن معد برای صرف مشروبات الکلی موضوع مواد ) ۳۵۵
و ) ۳۵۱ ( قبول خدمت کنند یا به نحوی از انحاءبه دایرکننده این قبیل اماکن کمک نمایند معاون
محسوب میشوند و مجازات مباشر در جرم را دارند ولی دادگاه میتواند نظر به اوضاع و احوال و
میزانتأثیر عمل معاون مجازات را تخفیف دهد .
ماده ۳۵۵ – هر گاه یکی از ضابطین دادگستری و سایر مأمورین صلاحیتدار از وجود اماکن مذکور
در مواد ) ۳۵۸ ( و ) ۳۵۱ ( و ) ۳۵۴ ( یا اشخاصمذکور در ماده ) ۳۵۵ ( مطلع بوده و مراتب را به مقامات
ذیصلاح اطلاع ندهند یا بر خلاف واقع گزارش نمایند در صورتی که به موجب قانونی دیگرمجازات
شدیدتری نداشته باشند به که سه تا شش ماه حبس یا تا ) ۳۸ ( ضربه شلاق محکوم میشوند .
ماده ۳۵۵ – هر کس تکدی یا کلاشی را پیشه خود قرار داده باشد و از این راه امرا معاش نماید یا
ولگردی نماید به حبس از یک تا سه ماه محکوم خواهد شد و چنانچه با وجود توان مالی مرتکب
عمل فوق شود علاوه بر مجازات مذکور کلیه اموالی که از طریق تکدی و کلاشی بدستآورده است
مصادره خواهد شد .
ماده ۳۵۷ – هر کس طفل صغیر یا غیر رشیدی را وسیله تکدی قرار دهد یا افرادی را به این امر
بگمارد به سه ماه تا دو سال حبس و استرداد کلیه اموالی که از طریق به دستآورده است محکوم
خواهد شد .
فصل بیست و نهم – در جرایم ناشی از تخلفات رانندگی
ماده ۳۵۸ – هر گاه بیاحتیاطی یا بیمبالاتی یا عدم رعایت نظامات دولتی یا عدم مهارت راننده
)اعم از وسائط نقلیه زمینی یا آبی یا هوایی( یامتصدی وسیله موتوری منتهی به قتل غیر عمدی
شود مرتکب به شش ماه تا سه سال حبس و نیز به پرداخت دیه در صورت مطالبه از ناحیه اولیای
دممحکوم میشود .
ماده ۳۵۱ – هر گاه یکی از جهات مذکور در ماده ) ۳۵۸ ( موجب مرض جسمی یا دماغی که غیر
قابل علاج باشد و یا از بین رفتن یکی از حواس یا ازکار افتادن عضوی از اعضاء بدن که یکی از
وظایف ضروری زندگی انسان را انجام میدهد یا تغییر شکل دائمی عضو یا صورت شخص یا سقط
جنینشود مرتکب به حبس از دو ماه تا یک سال و به پرداخت دیه در صورت مطالبه از ناحیه مصدوم
محکوم میشود .
ماده ۳۵۵ – هر گاه یکی از جهات مذکور در ماده ) ۳۵۸ ( موجب صدمه بدنی شود که باعث نقصان
یا ضعف دائم یکی از منافع یا یکی از اعضای بدن شود و یا باعث از بین رفتن قسمتی از عضو مصدوم
گردد، بدون آن که عضو از کار بیافتد یا باعث وضع حمل زن قبل از موعد طبیعی شود مرتکب
بهحبس از دو ماه تا شش ماه و پرداخت دیه در صورت مطالبه از ناحیه مصدوم محکوم خواهد شد .
ماده ۳۵۳ – هر گاه یکی از جهات مذکور در ماده ) ۳۵۸ ( موجب صدمه بدنی شود مرتکب به حبس
از یک تا پنج ماه و پرداخت دیه در صورتمطالبه از ناحیه مصدوم محکوم میشود .
ماده ۳۵۴ – در مورد مواد فوق هر گاه راننده یا متصدی وسایل موتوری در موقع وقوع جرم مست
بوده یا پروانه نداشته یا زیادتر از سرعت مقررحرکت میکرده است یا آن که دستگاه موتوری را با
وجود نقص و عیب مکانیکی مؤثر در تصادف به کار انداخته یا در محلهایی که برای عبور پیاده
روعلامت مخصوص گذارده شده است، مراعات لازم ننماید و یا از محلهایی که عبور از آن ممنوع
گردیده است رانندگی نموده به بیش از دو سوم حداکثرمجازات مذکور در مواد فوق محکوم خواهد
شد. دادگاه میتواند علاوه بر مجازات فوق مرتکب را برای مدت یک تا پنج سال از حق رانندگی یا
تصدیوسایل موتوری محروم نماید .
تبصره – اعمال مجازات موضوع مواد ) ۳۵۸ ( و ) ۳۵۴ ( این قانون از شمول بند ) ۵( ماده ) ۵( قانون
۵۴ مجلس شورای /۵۵/ وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن درموارد معین مصوب ۵۷۳۷
اسلامی مستثنی میباشد .
ماده ۳۵۹ – هر گاه مصدوم احتیاج به کمک فوری داشته و راننده با وجود امکان رساندن مصدوم
به مراکز درمانی و یا استمداد از مأمورین انتظامی ازاین کار خودداری کند و یا به منظور فرار از
تعقیب محل حادثه را ترک و مصدوم را رها کند حسب مورد به بیش از دو سوم حداکثر مجازات
مذکور درمواد ) ۳۵۸ ( و ) ۳۵۱ ( و ) ۳۵۵ ( محکوم خواهد شد. دادگاه نمیتواند در مورد این ماده اعمال
کیفیت مخففه نماید .
تبصره ۵ – راننده در صورتی میتواند برای انجام تکالیف مذکور در این ماده وسیله نقلیه را از صحنه
حادثه حرکت دهد که برای کمک رسانیدن بهمصدوم توسل به طریق دیگر ممکن نباشد
تبصره ۵ – در تمام موارد مذکور هر گاه راننده مصدوم را به نقاطی برای معالجه و استراحت برساند
و یا مأمورین مربوطه را از واقعه آگاه کند و یا بههر نحوی موجبات معالجه و استراحت و تخفیف آلام
مصدوم را فراهم کند دادگاه مقررات تخفیف را دربارۀ او رعایت خواهد نمود .
ماده ۳۵۵ – هر کس در ارقام و مشخصات پلاک وسایل نقلیه موتوری زمینی، آبی یا کشاورزی تغییر
دهد و یا پلاک وسیله نقلیه موتوری دیگری را بهآن الصاق نماید یا برای آن پلاک تقلبی بکار برد یا
چنین وسایلی را با علم به تغییر و یا تعویض پلاک تقلبی مورد استفاده قرار دهد و همچنین هر کس
بهنحوی از انحاء در شماره شاسی، موتور یا پلاک وسیله نقلیه موتوری و یا پلاکهای موتور و شاسی
که از طرف کارخانه سازنده حک یا نصب شده بدونتحصیل مجوز از راهنمای و رانندگی تغییر دهد
و آن را از صورت اصلی کارخانه خارج کند به حبس از شش ماه تا یک سال محکوم خواهد شد .
ماده ۳۵۵ – هر کس بخواهد وسیله نقلیه موتوری را اوراق کند مکلف است مراتب را با تعیین محل
توقف وسیله نقلیه به راهنمایی و رانندگی محل اطلاع دهد، راهنمایی و رانندگی محل باید ظرف
مدت یک هفته اجازه اوراق کردن وسیله نقلیه را بدهد و اگر به دلایلی با اوراق کردن موافقت
نداردتصمیم قطعی خود را ظرف همان مدت با ذکر دلیل به متقاضی ابلاغ نماید، هر گاه راهنمایی
و رانندگی هیچگونه اقدامی در آن مدت نکرد اوراق کردنوسیله نقلیه پس از انقضای مدت مجاز
است. تخلف از این ماده برای اوراقکننده موجب محکومیت از دو ماه تا یک سال حبس خواهد بود .
ماده ۳۵۵ – چنانچه وسیله موتوری یا پلاک آن سرقت یا مفقود شود، شخصی که وسیله در اختیار
و تصرف او بوده است اعم از آن که مالک بوده یانبوده پس از اطلاع مکلف است بلافاصله مراتب را
به نزدیکترین مرکز نیروی انتظامی اعلام نماید، متخلف از این ماده به جزای نقدی از پانصد هزار
تایک میلیون ریال محکوم خواهد شد .
ماده ۳۵۷ – هر کس بدون گواهینامه رسمی اقدام به رانندگی و یا تصدی وسایل موتوری که مستلزم
داشتن گواهینامه مخصوص است، بنماید وهمچنین هر کس به موجب حکم دادگاه از رانندگی
وسایل نقلیه موتوری ممنوع باشد به رانندگی وسائل مزبور مبادرت ورزد برای بار اول به حبستعزیری
تا دو ماه یا جزای نقدی تا یک میلیون ریال و یا هر دو مجازات و در صورت ارتکاب مجدد به دو ماه
تا شش ماه حبس محکوم خواهد شد .
ماده ۳۵۸ – هر راننده وسیله نقلیهای که در دستگاه ثبت سرعت وسیله نقلیه عمدا تغییری دهد
که دستگاه سرعتی کمتر از سرعت واقعی نشان دهدو یا با علم به اینکه چنین تغییری در دستگاه
مزبور داده شده با آن وسیله نقلیه رانندگی کند برای بار اول به حبس از ده روز تا دو ماه و یا جزای
نقدی ازپنجاه هزار تا پانصد هزار ریال و یا هر دو مجازات و در صورت تکرار به دو تا شش ماه حبس
محکوم خواهد شد .
ماده ۳۵۱ – هر یک از مأمورین دولت که متصدی تشخیص مهارت و دادن گواهینامه رانندگی
هستند اگر به کسی که واجد شرایط رانندگی نبودهپروانه بدهند به حبس تعزیری از شش ماه تا یک
سال و به پنج سال انفصال از خدمات دولتی محکوم خواهند شد و پروانه صادره نیز ابطال میگردد .

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *