معنای حق سرقفلی

حق سرقفلی که قانون روابط موجر و مستاجر از آن به حق کسب پیشه یا تجارت تعبیر کرده است چنین است:
«حقی است که به موجب آن مستاجر متصرف در اجاره کردن محل کسب خود بردیگران مقدم شناخته می‌شود و درعرف بازار نیز وقتی می‌گویند سرقفلی مغازه‌اش را فروخت یعنی آنرا تخلیه کرد و به دیگر ی واگذار نمود و این مفهوم هیچ گاه شامل انتقال سرمایه تاجر ونام تجاری اونمی‌شود. »

اما عده‌ای سرقفلی را از امور اعتباری خوانده‌اند که عرف و قانون حاکم در دهه ی سی به آن حلیت و مشروعیت بخشیده ولی فقهای متاخر این حلیت و مشروعیت را با شرایط خاص به نوعی پذیرفته‌اند.

هدف نهایی موسسه حقوقی عدالت پارس آگاهی افراد از قوانین و رویه های قضایی می باشد تا در برخورد با مشکلاتی از این قبیل بتوانند از حق و حقوق خویش دفاع لازم را به عمل بیاورند و لازم به ذکر است اکنون به جهت مساعدت به شما عزیزان این زمینه فراهم است که بتوانید از طریق  تماس تلفنی با وکلا و مشاورین حقوقی مجموعه سوالات خود را مطرح نمایید تا با آگاهی کامل و دقیق در زمینه مسائل حقوقی احاق حق نمایید.

معنای حق کسب و پیشه و تجارت

عده‌ای از حقوقدانان حق کسب و پیشه و تجارت را هم معنا و هم اثر با سر قفلی می‌دانند.

و لی عده‌ای دیگرانی موضوع را جدای از سرقفلی می‌دانند، چرا که سرقفلی را ایجاد شده ولی حق کسب و پیشه و تجارت را کسب شدنی دانسته‌اند همان طور که در تعاریف سرقفلی گفته شد سرقفلی حقی که به مو جب آن مستاجر متصرف در اجاره کردن محل کسب خود بردیگران مقدم شناخته می‌شود.

برخی دیگر حق کسب و پیشه و تجارت را چنین بیان کرده‌اند «حقی است که برای مستاجر بازرگانان و پیشه‌وران و مطلق کسانی که از طریق اجاره مکانی کسب معاش کنند و لو آنکه بازرگان نباشند.

در این تعریف سرقفلی با حق کسب و پیشه فرق گذاشته شده است چرا که موضوع حق کسب و پیشه و تجارت سازنده سر قفلی نیست و مالیت ندارد چون مستاجر نمی‌تواند هم منافع عین مستاجره را برای خود نگه دارد وهم حق کسب و پیشه و تجارت را به دیگری انتقال دهد و ثمنی دریافت کند چرا که این دو باید با یکدیگر انتقال یابد یعنی حق کسب و پیشه و تجارت نسبت به منافع عین مستاجره یک مال طبیعی است و توقیف تابع بدون توقیف مطبوع محال است. حق طبعی حقی است که عارض بر مال دیگری است مثل حق مجاری بر ملک و حق طبعی به تنهایی قابل معامله نیست و به خودی خود مالیت ندارد از ا ین قبیل است حق‌هایی به املاک و حق سرقفلی یا کسب و پیشه که به تنهایی برای ا جرای ا جرائیه دادگاه یا اجزائیه‌ها‌ی ثبتی قابل توقیف نیست.

آیا سرقفلی با حق کسب و پیشه تجارت فرق دارد یا چند لفظ هستند در یک معنای واحد ؟

از جمله سوالاتی که در ذ هن بسیاری از عوام یا حتی فقها و حقوقدانا ن پرسیده می‌شود، این است که آیا سر قفلی و حق کسب و پیشه و تجارت یک معنا را به ذهن می‌رساند و آیا این الفاظ در معنا یکی هستند یا خیر ؟عده‌ای از حقوقدانان متأخر همچون فقهای شورای نگهبان فعلی قائل به تفکیک این الفاظ نیستند و این الفاظ را در قالب یک معنا و مفهوم به نام سر قفلی گنجانده‌اند ولی حقو قدانان پیشتر همچون حسن امامی و دکتر ناصر کاتوزیان این الفاظ را جد ا از هم معنا کرده‌اند، و اینگونه تفسیر کرده‌اند که سرقفلی یک مبحث جدا از حق وکسب و پیشه و تجارت است البته قا نون فعلی ما و حتی فتاوای فقهاء مفید این مطلب است که این الفاظ در معنی یکی هستند.

با نگاهی عمیق به برخی رأی‌های وحدت رویه و نظرات مشورتی اداره حقوقی قوه قضائیه و رساله‌های عملی فقهای بزرگی مثل امام راحل (ره ) و حضرت آیت ا..مکارم شیرازی که فقه ایشان جای تردیدی برای هیچکس باقی نمی‌گذارد، درمی‌یابیم که این الفاظ از هم جدا نیستند و یک مفهوم را می‌سازند.

سوال – باتوجه به پیش بینی آئین نامه جهت تعیین حق کسب و پیشه در قانون روابط موجر و مستاجر (ماده ۱۸) و اینکه ظاهرا چنین آئین نامه‌ای به تصویب نرسیده و آنچه را که فعلاً کارشناسان تعیین می‌نمایند آیا فقط سرقفلی است؟

یا حق کسب و پیشه و تجارت را هم د ربرمی‌گیرد مثلا درصورتی که مغازه‌ای در منطقه‌ای به صورت انبار مورد استفاده قرار گیرد آیا حق سرقفلی و حق کسب ،پیشه و تجارت آن مغازه مشابه که به صورت مغازه کسب می‌کرده باید تفاوت داشته باشد یا خیر؟اگر متفاوت است جهات تمایز چیست ؟اگر یکسان می‌باشد جهات آن کدام است؟

نظریه پاسخ ۱- سرقفلی همان حق کسب و پیشه یا تجارت است که طبق تبصره‌ ۲ ماده ۱۹ قانون روابط موجر و مستاجر مصوب ۱۳۵۶ به مستاجر همان محل اختصاص دارد .بین این دو اصطلاح عرفی و قانونی تفاوتی نیست و هر دو به یک معناست .

 پاسخ ۲- اگر دو باب مغازه مشابه ،یکی به عنوان مغازه و دیگری به عنوان انبار تجاری و یامحل نگهداری وسایل ولوازم اضافی کسب یا پیشه یا تجارت استفاده شود نظر به اینکه نوع استفاده از محل تجاری ،اعم از انبار یا مغازه درمیزان سرقفلی موثر است، علی الاصول می‌بایستی حق کسب ،پیشه یا تجارت این دو محل متفاوت باشد.

این وجه پدیده از مصادیق دارایی نامرئی است و عنوان در آمد اتفاقی راندارد به شرط اینکه ناشی از جمع آوری مشتریان و کارکردن مستاجر باشد والا مالکی که مغازه می‌سازد و آن را با گرفتن پولی به نام سرقفلی به اجاره می‌دهد این پول جزء درآمد محسوب است و مالیات بردرآمد به آن تعلق می‌گیرد.

آقای دکتر کاتوزیان در انتقاد از گزینه حق کسب و پیشه و تجارت به جای سرقفلی گفته‌اند این اصطلاح برا ی نخستین بار از قانون روابط مالک و مستاجر مصوب ۱۳۳۹ به کار رفت و تغییر مختصری در قانون کنونی روابط مالک و مستاجر تکرار شد، قانون گذار از کلمه متعارف سرقفلی دست برداشت و به جای آن کلمات نامأنوس حق کسب یا پیشه یا تجارت را برگزید این گزینش ،از نظر ادبی و دلالت برمفهوم حق ،این عیب مهم را دارد که اصطلاحی جامع بین حقوق بازرگانان و پیشه وران ارائه نمی‌کنند و قدر مشترک آنرا نمی‌رساند چنین می‌نماید که حق و حق تجارت سه مفهوم جداگانه هستند که در پاره‌ای از احکام با هم شباهت دارنددر حالی که واقعیت برخلاف این ظهور است ماهیت اوصاف اصلی حق در همه موارد یکی است و حق تاجر یا پیشه ور مظاهر گوناگون و اقسام یک مفهوم هستند.

آنچه در قانون ۱۳۳۹ و ۱۳۵۶ روابط موجر و مستاجر آمده سرقفلی را به معنای وجهی که مالک در ابتدای اجاره و مال الاجاره از مستاجر می‌گیرد تا محل خالی را به او اجاره دهد نیست، بلکه سرقفلی درقوانین فوق الذکر همان حق کسب و پیشه و تجارت است که پرداخت یا عدم پرداخت سرقفلی از طرف مالک حق کسب و پیشه تجارت در بدو اجاره به مالک یا موجر فقط یکی از عوامل موثر در مقدار میزان آن حق است همچنین حق سرقفلی قائم و مربوط به محل می‌باشد نه قائم به شخص مثلا اگر مالک بخواهد ملک را در اختیار بانک قرار دهد مبلغی که دریافت می‌کند متفاوت با این است که ملک را در اختیار کاه فروش قرار دهد هر چند این مطالبه ‌ی مبلغ امری است سلیقه‌ای که در چار چوب خاصی قرار نمی‌گیرد ولی حق کسب و پیشه و تجارت چنین نیست و نوع کسب و شغل موجود بسیار درمیزان آن مبلغ موثر است، سر قفلی فقط به خواسته ومیل مالک افزایش می‌یابد یا نزول می‌کند و دیگر مسائل فرعی و عمومی در این صعود و رکود تاثیری ندارد ولی حق کسب وپیشه چنین نیست محکمه تراضی طرفین، نوع ساختمان محل شغل مورد نظر و….در تعیین آن دخالت دارند سرقفلی را مالک می‌تواند نگیرد . می‌تواند بگیرد ولی حق کسب و پیشه و تجارت، درمرحله اول اجاره وجود ندارد وقابل رد یا قبول نیست هر چند فقهاء و حقوقدانان ادارات حقوقی قوه قضائیه بر یکی بودن این دو لفظ تاکید می کنند ولی برخی دادگاهها به این موضوع با نگاهی دیگر می‌نگرند.

سعی ما بر این است که در مقالات منتشره در سایت مطالب مهم و ضروری در رابطه با عنوان مقاله ذکر گردد تا کارآیی لازم را برای عموم مخاطبین به همراه داشته باشد ، چنانچه نیاز به راهنمایی بیشتر در رابطه با مطالب ذکر شده دارید و یا سوالاتی در زمینه کلیه مسائل حقوقی دارید که نمی توانید پاسخ آن را بیابید می توانید جهت مشاوره تلفنی حقوقی با موسسه تماس حاصل نمایید و از مشاوره مشاورین مجموعه بهره مند گردید و لازم به ذکر است که چنانچه برای طرح دعوا در محاکم دادگستری و یا دفاع از حق خود نیاز به همراهی وکیل در کلیه مراحل دادرسی دارید موسسه حقوقی عدالت پارس این امکان را برای شما فراهم می آورد تا در جلسه ملاقات حضوری که به صورت رایگان در محل موسسه ترتیب داده می شود کلیه مدارک و اسناد شما را بررسی کرده و علاوه بر ارائه مشاوره برای پیشبرد روند کار ، کلیه اقدامات لازم را نیز انجام دهد و چنانچه تمایل به استفاده از این خدمت را نیز دارید می توانید هنگام تماس تلفنی جهت مشاوره حقوقی با مجموعه آن را مطرح نمایید تا در اولین زمان مناسب که از سوی مجموعه در نظر گرفته می شود اقداما لازمه صورت گیرد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *